Cuộc Đời Vắn Tắt Của Trung Úy Illidge
Matthew Henry · A short account of the life of Lieutenant Illidge
Bản dịch do AI (Muse) hỗ trợ, chưa được mục sư duyệt giáo lý. Thuật ngữ có thể chưa chính xác; hãy đối chiếu với bản gốc và Kinh Thánh, đồng thời hỏi mục sư của bạn.
Nguyên tác thuộc phạm vi công cộng. Bản dịch tiếng Việt miễn phí, không thương mại.
Mục lục
Cuộc Đời Vắn Tắt Của Trung Úy Illidge
CUỘC ĐỜI VẮN TẮT CỦA TRUNG ÚY ILLIDGE
(Trích chủ yếu từ các giấy tờ của chính ông)
GỬI ĐỘC GIẢ CƠ ĐỐC,
Thật đúng như lời người khôn ngoan đã nhận xét, Châm Ngôn 14:10, rằng lòng mình biết nỗi cay đắng của mình, và những nỗi sợ, nỗi lo, ước muốn, niềm vui, niềm hy vọng cùng kỳ vọng của mình; nên khi có dịp, người ta tự nhiên dễ dàng nói hoặc viết một cách tha thiết nhất về những điều ấy. Đó là những việc của con người mà không ai biết được, ngoài thần linh của người ở trong người, 1 Cô-rinh-tô 2:11; vì vậy nó được gọi là đèn của Đức Chúa Trời, dò xét hết những nơi sâu kín của lòng, tức là của chính tấm lòng mình, Châm Ngôn 20:27.
Đặc biệt khi ngọn đèn này được thắp lên bởi Lời và Đức Thánh Linh của Đức Chúa Trời; và khi một người lấy việc nghiêm túc tra xét làm công việc của mình, chắc chắn người ấy có thể đạt đến sự hiểu biết chắc chắn về tình trạng và điều kiện của mình trước Đức Chúa Trời, và liên quan đến sự cứu rỗi của mình. Bằng cách quan sát trạng thái của chính linh hồn mình theo từng thời gian, và soi mình trong tấm gương của luật pháp Đức Chúa Trời, người ấy có thể biết mình là hạng người như thế nào.
Thế gian nhìn thấy đường lối và việc làm của chúng ta, và thường hoặc quá nghiêm khắc, hoặc quá dễ dãi trong những nhận xét của họ về chúng ta. Nhưng về phần này, phần ẩn kín nhất mà lại quý báu nhất của con người, tức là những ý tưởng, những mưu định, những hoạt động khác nhau của tấm lòng, và những giao dịch kín nhiệm và trang trọng giữa Đức Chúa Trời với nó; ở đây một người là người giỏi nhất để vẽ chân dung của chính mình, như người bạn quá cố tốt lành này đã làm trong các bài viết của mình để dùng cho riêng mình.
Vì đã thấy rõ ông đã làm gì khi đèn này được thắp sáng, nên người bạn của ông trong bản trích này đã làm một việc thu nhỏ, và đã dám đưa ra cho thế gian: việc này đã được một số người làm, là những người vì ân tứ, học thức và danh tiếng xuất sắc, đã tạo ra một hình tượng lớn hơn nhiều trong Hội Thánh và trong thế gian; và nó đã được đón nhận tốt, và hữu ích cho việc giúp đỡ, thức tỉnh và cảnh báo người khác. Và chúng ta không thiếu hy vọng rằng việc này cũng có thể có những hiệu quả tương tự, rằng nó sẽ không bị khinh dể, nhưng sẽ được một số người đón nhận càng hơn vì sự giản dị và chất phác của nó, vì nó xuất phát từ một người nông dân lương thiện, là người khéo dùng thời giờ của mình, và được ân điển của Đức Chúa Trời dạy cho biết cách vun trồng linh hồn mình, cũng như ruộng đất của mình, và không để cho một trong hai bị cỏ dại và gai góc mọc đầy.
Những suy nghĩ, lời bày tỏ, lời cầu nguyện, và sự tự xét mình này có thể hợp với trường hợp của nhiều người khác, cũng như của ông; những thợ buôn, những nông dân, những người giữ chức vụ công; những người già cả và đau yếu, có thể ở đây gặp được sự dạy dỗ; và đặc biệt nó có thể hữu ích để làm cho chúng ta có được sự cảm nhận về sự chết và cõi đời đời như ông đã có, điều mà theo tôi nghĩ là không phổ biến.
Tôi biết điều này sẽ là một điều ngạc nhiên đối với nhiều bạn bè của ông; vì nó trình bày ông là một người tốt hơn, theo tôi hy vọng, so với những gì họ có thể đã tưởng ông là; nhưng tôi hy vọng không tốt hơn so với những gì ông thực sự là, bởi ân điển của Đức Chúa Trời. Họ đã thấy bề ngoài của ông, điều này cho họ thấy bề trong của ông; họ đã thấy một số lỗi lầm của ông, và nhớ một số tội lỗi nặng nề của ông; ở đây họ có thể thấy, những điều đó đã cay đắng thế nào đối với ông khi ông suy ngẫm lại. Và tôi không thể không trông đợi rằng mọi người tốt lành yêu mến ông đều sẽ vui mừng và tôn vinh Đức Chúa Trời nơi ông, vì ân điển đã ban cho ông, nhờ đó ông đã thắng hơn những ham muốn dại dột và phù phiếm, mà quá nhiều người (càng đáng tiếc hơn) vẫn còn tiếp tục làm nô lệ cho đến nay.
Trường hợp này làm tôi nhớ đến lời nhận xét của sứ đồ về tội lỗi của loài người, và việc lành của họ, 1 Ti-mô-thê 5:24, 25: "Có người thì tội lỗi bị bày tỏ trước, và sau đó bị đoán xét; có người thì theo sau mới bị bày tỏ. Việc lành cũng vậy: có việc thì bày ra trước; còn những việc khác thì không giấu kín được." Ngài Hammond, người học thức, hiểu câu Kinh Thánh này như sau: bởi việc lành, ông hiểu những việc là bông trái chân thật của đức tin không giả dối, và của sự ăn năn thật; vì Đức Chúa Trời tha thứ và xưng công chính những người, và chỉ những người, thật sự ăn năn, và thật lòng tin Phúc Âm thánh của Ngài.
Nhưng đối với những bạn bè và người quen của ông, những người đã đi một chặng đường dài với ông trong tội lỗi, nhưng cho đến nay vẫn chưa ý thức về ân điển như vậy nơi chính mình; ước gì họ tìm được trong những giấy tờ này những suy ngẫm như vậy về chính mình; tôi không dám đe dọa hay đoán xét, nhưng tôi muốn với lòng thương xót dịu dàng nhất, cảnh báo và khuyên họ, rằng họ hãy suy nghĩ lại khi đọc những dòng sau đây; và hãy chắc rằng có một sự khác biệt đời đời giữa điều thiện và điều ác, dù một số người có cố gắng thế nào để làm lẫn lộn ý tưởng về chúng; và rằng khi họ đến lúc chết, và bước vào tình trạng đời đời của mình, họ không thể trông đợi sự bình an thật nào theo điều kiện nào khác, ngoài những điều kiện mà chúng ta tin rằng người tốt lành này đã có cả hy vọng lẫn bình an; và theo những điều kiện ấy, bình an ở cùng anh em. A-men.
TRUNG ÚY R. ILLIDGE
Ông sinh ra tại giáo xứ Wibunbury ở Cheshire; cha ông người Charlton; bà nội ông người Pools of [NEEDS REVIEW: OCR]; ông nội ông, cha ông, và chính ông mỗi người đều có bốn con trai và không có con gái. Mẹ ông là Cecilia, con gái của ông Chesnic ở Mickley thuộc giáo xứ Wrenbury, người ngoài bốn con trai còn có bảy con gái đều đã kết hôn, có con cái, và qua đời trong cảnh góa bụa.
Cha mẹ ông đã cho ông đi học, vì ông có năng khiếu học hành tốt; nhưng cả khả năng của cha ông lẫn ý thích của chính ông đều không cho phép. Tuy nhiên ông đã tiến bộ tốt trong việc học ở trường.
Khi ông khoảng 15 tuổi, vì là con thứ, ông được cho đi học nghề thợ đóng giày ở Nantwich, người thầy mà ông đã phục vụ trung tín; và đó là một điều an ủi cho ông khi suy ngẫm lại lâu sau rằng ông đã làm như vậy. Khi mãn hạn học nghề, ông đi khắp các thành phố và thị trấn để trau dồi thêm nghề của mình. Cuối cùng ông đến Luân Đôn, nơi ông ở khoảng một năm; và đó là một sự thỏa lòng cho ông trong tuổi già, khi có thể nói rằng trong suốt thời gian ấy ông không nhớ mình đã bỏ qua việc giữ ngày Sa-bát một cách tôn kính một lần nào; và rằng ông đã không giao du với bạn xấu, hay lui tới những nhà xấu, nhưng thích thú với những bài tập mạnh mẽ của đàn ông như vật lộn, nhảy, v.v. Ông ở Luân Đôn vào thời vua Charles II trở về. Và mùa xuân năm sau ông trở về Nantwich, cưới Mary, con gái của Richards Price, góa phụ của William Minsbul, và mở nghề, nghề mà ông đã theo đuổi 17 năm.
Nhưng năng khiếu của ông hướng nhiều hơn đến công việc đồng áng cổ xưa, vô tội và đáng kính, mà ông nói là niềm vui trần gian chính của mình; vì vậy khi ông khoảng 40 tuổi, ông đã thuê một trang trại gần Nantwich theo hợp đồng thuê nặng, nơi cha mẹ ông đã sống và qua đời. Một số bạn bè của ông cho đó là một hợp đồng khó khăn. Nhưng nhờ phước lành của Đức Chúa Trời trên sự khéo léo và siêng năng lớn lao của ông trong việc cải tạo đất đai, ông đã sống rất thoải mái trên đó 30 năm, cư ngụ như Y-sa-ca trong các trại của mình. Trong năm đầu tiên ông dọn ra đồng quê...
Cha ông khi hấp hối đã cho ông nhiều lời khuyên tốt: giữ mình, vâng lời mẹ và thầy, không hút thuốc lá (chính ông đã thấy những bất tiện lớn vì nó), điều mà ông đã cẩn thận giữ gìn; và (ông nói) nếu cha ông đã dặn ông về việc bảo lãnh nợ như cha ông đã dặn cha ông, thì có lẽ đã ngăn ngừa được nhiều mất mát.
Cha mẹ ông là người tin kính, và đã nuôi dạy ông trong sự kính sợ Đức Chúa Trời. Ông kể trong một số giấy tờ rằng khi ông khoảng 10 hay 11 tuổi, có một ngày kiêng ăn trang trọng được giữ tại nhà thờ Nantwich, nhân dịp [NEEDS REVIEW: OCR]; và ông đã đặc biệt xúc động bởi một bài giảng của ông Burghall ở Acton, bài giảng đã khiến nhiều giọt nước mắt rơi từ mắt ông.
Ông tiếp tục là một tín hữu nghe Lời cho đến khi qua đời: tại hội thánh cuối cùng ông dự, chỉ còn lại chính ông và một người nữa còn sống, trong số chín mươi người khi ông mới đến. Ông là người có tính tình hoạt bát, nhanh nhẹn, rất dạn dĩ, không quay lưng với ai, nhưng không lăng mạ hay gây gổ; ông yêu mến binh lính, và họ yêu mến ông; ông rất thích thú với việc quân sự, và có óc phán đoán tốt về việc ấy, điều khiến các sĩ quan cấp trên quý trọng ông, là những người yêu mến ông.
Nhưng điều này đã chứng tỏ là một cái bẫy lớn cho ông; vì dù ông không sa vào đỉnh cao của sự báng bổ như nhiều người, ông đã thôi canh giữ và tỉnh táo, và trong nhiều năm đã sống một đời sống phù phiếm và bất cẩn, thường thức đến nửa đêm và sáng sớm, uống rượu và phung phí thời giờ và tiền bạc của mình; tự bào chữa với mình rằng đó là cách để làm vừa lòng các quý ông, và tạo được thế lực với họ, để thăng tiến nghề nghiệp, vì ông chỉ có ít vốn để khởi nghiệp! Những suy ngẫm của ông về điều này lâu sau là: "Phúc thay, phúc thay ba lần những người không chỉ nhớ đến Đấng Tạo Hóa mình trong buổi thiếu niên, mà còn tiếp tục làm như vậy từ buổi thiếu niên trở đi; điều mà tôi khiêm nhường xưng nhận, với sự buồn rầu và hổ thẹn, rằng cách ăn ở của tôi đã buông tuồng và phóng đãng; tôi thường liều lĩnh phạm tội cách gian ác, trái với sự hiểu biết và lương tâm, và đã dập tắt Đức Thánh Linh, và đã bỏ qua ngày thăm viếng. Nhưng điều này, tôi có thể thật lòng nói, luôn luôn với sự hối tiếc và miễn cưỡng; tôi đã là một tội nhân lớn, nhưng nhờ ân điển, là một tội nhân ăn năn; cả tội lỗi của chính tôi, lẫn tội lỗi của người khác, đều là nỗi buồn và sự phiền muộn cho tôi."
Điều chính khiến ông bỏ nghề, và lui về đồng quê, là vì ông đã chán ngán nếp sống ấy, và mong muốn cắt đứt với đám bạn mà ông thấy là cái bẫy cho mình; và ông đã thấy được lợi ích của việc ấy, và sau đó đã bước đi thận trọng hơn nhiều, và giữ sự canh giữ nghiêm ngặt hơn trên chính mình. Một ngày kia, ông nói, ông đã bất hạnh sa vào bạn xấu, và trái với khuynh hướng, ý định và quyết tâm của mình, đã bị những lời dụ dỗ của họ thắng hơn mà uống quá độ — một tội mà tôi thường phạm, và có lý do để ăn năn suốt đời: trong những năm gần đây tôi đã hết sức chống lại nó, và không phải không thành công nhờ lòng thương xót.
Ông đã ghi lại những lời cầu nguyện mà với nhiều giọt nước mắt, ông đã dâng lên Đức Chúa Trời trong dịp buồn ấy: "Lạy Chúa nhân từ, xin ban cho con sức mạnh và quyền năng để thắng hơn điều này, và mọi kẻ thù của sự cứu rỗi con; và từ nay về sau chống cự mọi cám dỗ gian ác và xấu xa, cả từ loài người lẫn ma quỷ. Lạy Chúa, Ngài nhân từ với mọi kẻ ăn năn thật, nhưng là lửa thiêu đốt đối với kẻ cứng lòng; xin lấy lòng thương xót dịu dàng đoái nhìn con, kẻ nghèo hèn, bất xứng, tội lỗi, là một trong những tạo vật thấp hèn nhất của Ngài, vì con đã biết ý Ngài, mà đã không làm theo. Giờ đây, lạy Chúa, nếu Ngài nghiêm khắc và khắt khe với con, con sẽ hư mất đến đời đời; xin đánh hòn đá này, lạy Chúa, để nước tuôn ra, tức là những dòng nước mắt. Hỡi Đức Chúa Trời, xin tẩy sạch con bằng chùm kinh giới, thì con sẽ được sạch; xin rửa con trong huyết của Đấng Christ, thì con sẽ trắng hơn tuyết."
Ông nói với một người không phải là kẻ ham bạn bè: "Giá như tôi đã làm như anh đã làm, nếu tôi được sống lại cuộc đời mình, tôi sẽ không bao giờ giao du với những kẻ nghiện rượu." — Có lần tại một bữa tiệc nơi những ly đầy được ép uống, mục sư giáo xứ của ông, ông Jenks có mặt, đã kéo ông sang một bên, và nài xin ông đừng chiều theo những kẻ say sưa ấy, gây hại và nguy hiểm cho chính mình: lời khuyên tốt này đã củng cố quyết tâm của ông, và khiến ông càng sợ hãi hơn bao giờ hết về đám bạn như vậy; và nhờ ân điển của Đức Chúa Trời, dần dần ông đã thắng hơn những cám dỗ phạm tội này. — Hỡi những kẻ say sưa chế nhạo tội này, hãy đọc điều này và run sợ; vì chắc chắn nó sẽ là cay đắng trong ngày sau rốt, dù họ có xem nhẹ thế nào, lấy làm vui thích, và lấy làm tự hào khi làm cho mình và người khác say, rồi bỏ qua bằng một lời đùa. Hãy biết rằng họ hoặc phải khóc lóc vì nó, và than khóc nó với nỗi buồn tin kính, và bằng sự mạnh mẽ thánh khiết phải cắt đứt khỏi nó, và trở nên tiết độ, như người tốt lành này đã làm, hoặc họ phải uống chén thạnh nộ của Chúa, chén rót ra không pha, hồ lửa và diêm sinh, nơi có khóc lóc, than van, và nghiến răng, và không một giọt nước nào được phép để làm mát lưỡi. Vì dù họ nói gì, Đức Chúa Trời chân thật đã phán, 1 Cô-rinh-tô 6:10: "Kẻ say sưa không được hưởng nước Đức Chúa Trời;" họ sẽ không được tha thứ, những kẻ cứ tiếp tục trong sự say sưa đến chỗ hư mất. Châm Ngôn 23:31-32: rượu vang đỏ hồng trong chén, rốt cuộc cắn như rắn.
Và chớ để những người bất hạnh bị vướng vào cám dỗ phạm tội này thất vọng về việc thắng hơn nó, nhờ ân điển của Đức Chúa Trời, ân điển sẽ không thiếu đối với những ai khao khát nó, và cầu nguyện xin nó, như người tốt lành này đã làm, và cẩn thận trung tín dùng những phương tiện thích hợp, để cải thiện ân điển ấy. Những người được bạn bè ưa thích, như ông đã từng; và vì cớ ấy, được courted và kính trọng trong đám bạn, cần phải canh giữ gấp đôi, kẻo dưới cớ làm vừa lòng bạn bè, và đãi đằng họ, và trau dồi mình và người khác bằng cuộc trò chuyện, họ làm hại linh hồn mình. Và những người ở ngoài đường cám dỗ loại này, hãy giữ mình như vậy, và tạ ơn Đức Chúa Trời, rằng họ thật hạnh phúc được xa lạ với tội này, và hãy hy vọng điều tốt nhất về người khác mà họ thấy bị vướng trong nó, rằng họ ăn năn trong kín nhiệm về sự dại dột của mình, và rằng họ còn có thể, nhờ sự giúp đỡ của ân điển thiêng liêng, thoát khỏi bẫy của ma quỷ, bẫy mà rất nhiều người bị dẫn dắt, và bị cầm giữ bởi nó.
Khi ông đạt đến tuổi 57, tuổi mà cả cha và mẹ ông đều qua đời, sự suy xét ấy cùng với một số điều khác, đã đánh thức ông đến một mối quan tâm nghiêm túc về sự thay đổi lớn của mình, và tình trạng đời đời của mình, và do đó đến một sự áp dụng gần gũi hơn với sự thánh khiết của đạo; rồi ông bắt đầu siêng năng và nghiêm túc hơn trước, trong sự cầu nguyện, đọc Kinh Thánh, và các bài tập tin kính khác; vào khoảng năm 1694, ông đã bắt tay vào viết ra những suy ngẫm và quan sát của mình về chính mình, những sự suy gẫm và những hơi thở tin kính hướng về Đức Chúa Trời, những ghi chú về các bài giảng ông đã nghe, và những sưu tập rất lớn từ Kinh Thánh, và các sách tốt khác ông đã đọc, cùng với một số ghi chép về những sự quan phòng đáng chú ý. Ông đã tiếp tục thói quen này từ thời ấy cho đến khi qua đời, khoảng 15 năm; và đã để lại bảy cuốn sách, ba cuốn khổ lớn, và bốn cuốn khổ tám, được viết ngay ngắn, cho thấy ông là người có tấm lòng rất hướng về thế giới bên kia, và lấy việc chuẩn bị cho thế giới ấy làm sự quan tâm lớn của mình.
Những lý do ông đưa ra cho việc tự mình làm như vậy là, vì ông đã lấy việc tôn vinh Đức Chúa Trời vĩ đại của trời đất làm mục đích chính; và lấy việc mưu cầu sự cứu rỗi của linh hồn quý báu và bất diệt của mình làm công việc chính; vì ông muốn thường suy gẫm về sự chết, để chuẩn bị cho sự thay đổi lớn của mình; vì ông muốn dùng những giờ rảnh rỗi như vậy, để giữ mình khỏi sự nhàn rỗi, và tránh xa bạn nhàn rỗi. Ông cũng hy vọng rằng thói quen này sẽ gia tăng sự hiểu biết của ông, củng cố đức tin của ông, và cho ông thêm hy vọng về sự cứu rỗi. Ông cũng hy vọng nó có thể có ích cho các cháu của ông, là những người ông mong muốn noi theo cùng một phương pháp.
Phần lớn những gì ông viết, được chép lại từ Kinh Thánh và các sách tốt khác, có thể bị cho là không mới; nhưng ông nói ông đã chép lại những điều mà chính ông cảm động nhất, và khi chúng được sưu tập và đặt lại với nhau, sẽ sẵn sàng hơn cho ông dùng và suy gẫm; rằng việc viết lại chúng, sẽ giúp chúng lắng đọng hơn, và khắc sâu hơn trong trí nhớ ông; rằng cả việc viết lẫn việc đọc chúng, đều dễ chịu và vui thích đối với ông: và rằng thời giờ ông dùng vào đó, nếu không dùng như vậy, rất có thể sẽ bị dùng tệ hơn. Ông mong ước những người khác cũng sẽ bị thuyết phục, dùng cùng một phương tiện cho cùng những mục đích tốt.
Châm ngôn ông viết trên các sách của mình là: "Đây là con đường đến sự thịnh vượng cả đời này lẫn đời sau." Và ông viết như vầy: "Dù tôi có lấp đầy đầu mình bằng những ý tưởng tốt, và cuốn sách này bằng những lời hay ý đẹp; nhưng nếu lòng tôi không đầy dẫy sự chân thành và lòng sốt sắng thánh, thì tất cả đều như không."
Khi ông ở nhà vào buổi chiều ngày của Chúa, điều ông thường làm, khi còn ở đồng quê, để cả gia đình ông có thể đi nhà thờ, ông đã dùng thời giờ ấy vào bài tập tin kính và bổ ích này. Và giờ chúng ta sẽ không còn nói gì nhiều về ông nữa, ngoài những gì sẽ được thu thập từ chính các giấy tờ của ông, và trình bày bằng chính lời của ông, điều mà người ta hy vọng có thể được một số người có lòng yêu mến ông đón nhận, và có thể tạo những ấn tượng tốt trên họ, những ấn tượng có thể còn lại. Chúng ta sẽ chỉ trích ra một số đoạn trong nhiều đoạn cùng một ý; và để rõ ràng hơn, sắp xếp chúng dưới những đề mục thích hợp.
I. Mối Quan Tâm Sâu Sắc Của Ông Về Linh Hồn Và Cõi Đời Đời.
Linh hồn ông là vật yêu quý của ông, vì ông viết như vầy: "Hỡi linh hồn ta, hỡi linh hồn quý báu của ta, ta há sẽ liều mình vì điều tốt trong thế gian này sao? Chắc chắn có một thần linh bất diệt ngự trong đền tạm bằng thịt này, quý hơn mọi vật trên đất, vì nó phải sống đến đời đời, hoặc trong vinh hiển hoặc trong khốn khổ. Linh hồn không bao giờ chết này! Hãy quý nó trên mọi vật ở đời dưới này; có sự dại dột hay điên rồ nào trong thế gian này lớn hơn việc quá lo lắng cho thân thể, và bỏ bê linh hồn bất diệt? Thân thể không có sự bảo đảm sống một khoảnh khắc; cũng không có sự bảo đảm về đống xỉ và phân mà hầu hết loài người tham muốn cách quá độ, thứ phù du và chóng tàn, không thể so sánh với mối quan tâm đời đời của chúng ta. Ngay cả dân ngoại nhờ ánh sáng của thiên nhiên, cũng đã đặt giá trị lớn trên linh hồn con người; vậy há tôi, người xưng mình là Cơ Đốc nhân, có ánh sáng của Phúc Âm, và sự hiểu biết về Đấng Christ, và nhiều ân phước khác hướng đến lợi ích của linh hồn tôi; há tôi lại không trên hết mọi sự quý trọng và chăm sóc linh hồn bất diệt của mình sao? Buồn thay và khốn thay tình trạng của những kẻ bỏ bê linh hồn mình, như phần lớn loài người làm. Hỡi linh hồn ta, hãy lấy việc tìm kiếm và bảo đảm thiên đàng làm sự quan tâm chính và liên tục của ngươi."
Khi ông đang đi dạo và nhìn ngắm những cải tiến của mình, ông nói với một quý ông đi cùng: "Mọi sự đều thịnh vượng nếu linh hồn thịnh vượng. Điều quý báu và giá trị nhất mà tôi quan tâm trong thế gian này, là linh hồn bất diệt, không bao giờ chết của tôi; nó sẽ ra sao trong thế giới bên kia tùy theo cách tôi ăn ở trong đời này. Ôi, sự an nghỉ cho linh hồn bất diệt của tôi, điều tôi khao khát và nhắm đến trên hết mọi sự." Ông thương hại những kẻ phí thời giờ quý báu của họ, thật trái với lý trí và lợi ích của chính họ, khi linh hồn bất diệt của họ đang bị đe dọa, và có nguy cơ bị hư mất đến đời đời. "Mọi mối quan tâm của tôi ở đời dưới này (ông nói) sẽ sớm kết thúc trong sự chết, và vì vậy chính linh hồn tôi, mà tôi đặt giá trị cao như vậy, như viên ngọc quý báu nhất trên thế gian, đã được mua bằng huyết quý báu của Con Đức Chúa Trời."
Ông viết câu nói này của ông Mede: "Hỡi thiên nhiên, hãy coi chừng ngươi đừng định giá quá cao những vật khác, và định giá quá thấp linh hồn quý báu của mình; há thịt ngươi, bữa ăn của ngươi, được yêu mến, còn linh hồn ngươi bị bỏ đói sao? Như thể một người nuôi chó của mình, mà để con mình chết đói."
Trong một lá thư gửi bạn ông, người quan tâm đến tình trạng thuộc linh của ông, có những đoạn này: "Tôi đã đọc đi đọc lại lời khuyên tốt và đúng lúc của anh; tôi nhận chúng rất tử tế, và cảm ơn anh nhiều, và tạ ơn Đức Chúa Trời, và sẽ tạ ơn trên đầu gối mình, rằng tôi được khuyên nhiều về linh hồn bất diệt của mình; tôi nhận nó như một sứ điệp từ Đức Chúa Trời, Đấng mà tôi khiêm nhường cầu xin sự giúp đỡ trong việc thực hiện, cùng với những lời cầu nguyện liên tục của anh thay cho tôi, chống lại mọi kẻ thù của sự cứu rỗi tôi. Nhờ sự giúp đỡ của Đức Chúa Trời, tôi sẽ cố gắng tuân giữ và làm theo những lời dạy của anh, vừa cần thiết vừa tin kính; những lời quở trách của anh sắc bén, nhưng công chính và thật; nếu tôi định biện minh cho nếp sống quá khứ của mình, thì thật vô ích; nếu tôi đã làm điều gì tốt, tôi chỉ là đầy tớ vô ích, nhưng sẽ hằng ngày cầu xin sự ăn năn và sửa đổi đời sống. Tôi xin anh hai điều: thứ nhất, một phần thường xuyên trong những lời cầu nguyện của anh. Thứ hai, khi anh thấy hay nghe điều gì sai trong cách ăn ở của tôi, xin anh quở trách tôi nghiêm khắc, tôi sẽ nhận lấy cách tử tế." Ông viết như vậy, dù gửi cho một người thấp hơn mình; ngày 16 tháng 12 năm 1690.
II. Sự Thực Hành Và Những Lời Bày Tỏ Ăn Năn Của Ông.
"Ước muốn của lòng tôi (ông nói) là ăn năn mọi tội lỗi mình. Và tôi khiêm nhường và tha thiết cầu xin Đức Chúa Trời, xin Ngài giúp đỡ tôi trong việc này bằng Đức Thánh Linh của Ngài. Với nỗi buồn và hổ thẹn, tôi nhớ lại tội lỗi mình, tội lỗi của cả đời tôi, khiêm nhường xưng chúng ra với Đức Chúa Trời Toàn Năng. Lạy Chúa, con ăn năn, xin giúp sự ăn năn của con, và làm cho nó chân thật; Lạy Chúa, con ăn năn, xin nhận sự ăn năn của con qua Đấng Cứu Chuộc phước hạnh của con; trong công lao của Ngài là hy vọng duy nhất của con về sự cứu rỗi. Lạy Chúa, con ăn năn, xin gia tăng sự ăn năn của con, để con than khóc tội lỗi mình suốt đời. Lạy Chúa, con thật lòng ghét chúng, và vững vàng quyết tâm, nhờ ân điển Ngài, sống một đời sống mới. Ôi, xin đóng ấn sự tha thứ của con trong huyết của Đấng Cứu Chuộc con, Đấng mà con vững tin. Lạy Chúa, xin nhận những tiếng thở dài thay cho nước mắt; ôi, ước gì con có thể khóc một dòng nước mắt vì tội lỗi mình! Ôi, kẻ khốn khổ gian ác là tôi, ai sẽ giải cứu tôi khỏi thân thể của tội lỗi và sự chết này? Tôi mong tiếp tục sự ăn năn mình đến hơi thở cuối cùng, và chết trong sự ăn năn."
Ông viết nhiều đoạn trích từ các sách ông đã đọc về sự ăn năn: như vầy: "Sự ăn năn thật là sự thay đổi của cả con người, sự phán đoán, ý chí, tình cảm, cách ăn ở; nó khiến một người quay khỏi không chỉ tội này hay tội kia, mà khỏi mọi tội: kẻ mà tâm trí và ước muốn trước đây là làm theo dục vọng của xác thịt, và thịnh vượng trong thế gian, và hưởng những thú vui của nó, giờ đây cố gắng hết sức để giết chết những ước muốn ấy; coi thế gian là hư không và phiền muộn, và đuổi nó ra khỏi lòng mình. Không có tội nào được giết đúng cách, cho đến khi tình yêu với mọi tội bị giết chết. Sự ăn năn thật là quay về cùng Đức Chúa Trời, và đặt lòng và hy vọng mình nơi thiên đàng; đến nỗi giờ đây chúng ta yêu sự thánh khiết, và tìm kiếm nước Đức Chúa Trời trên hết mọi sự trong đời này. Nói mình ăn năn, mà không sửa đổi; buồn vì tội hôm nay, mà ngày mai lại trở về với nó, chỉ là sự ăn năn giả dối."
Nhiều lời xưng tội và than khóc về tội lỗi chúng ta tìm thấy trong các giấy tờ của ông, cùng với những lời cầu xin thương xót; như những điều này:
"Hỡi Đức Chúa Trời, khi con nhớ lại tội lỗi của miệng mình, những sự xúc phạm nhiều và lớn, mà con đã vô ơn phạm nghịch cùng Ngài là Đức Chúa Trời con; và khi con xét tình trạng hiện tại của mình, con dễ sa vào những lỗi lầm và yếu đuối thế nào, và con dễ thiếu sót những ý định và quyết tâm tốt của mình thế nào, con gần như sẵn sàng thất vọng, và đầy những nghi ngờ và sợ hãi; nhưng khi con nhớ lại sự nhân từ và thương xót của Ngài, và những sự chịu khổ của Đấng Cứu Chuộc phước hạnh của con vì con, con lại có được một vài hy vọng."
"Lạy Chúa, con là tạo vật tội lỗi bất xứng, đã không đáp lại xứng đáng những ơn thương xót lớn lao và nhiều mà con đã nhận từ Ngài suốt mọi ngày đời con. Ngài có thể đã công chính cắt đứt con, và ném con vào nơi tối tăm cùng cực từ lâu; nhưng, lạy Chúa nhân từ, xin tha thứ tội lỗi con, và hòa thuận lại với con, qua công lao của Đấng Cứu Chuộc phước hạnh của con. Con đã nuông chiều quá mức thân thể hay hư nát này, và đã quá say mê những sự phù phiếm của thế gian tội lỗi này, ít để ý đến sự ngắn ngủi và bất trắc của đời mình, và sự lớn lao của sự tính sổ mà con sắp phải khai trình. Những ước muốn, nỗ lực và quyết tâm tốt của con thường bị thất bại và thất vọng, những cám dỗ thắng hơn con; đó là nỗi buồn hằng ngày của con: không có gì trong thế gian này làm con phiền muộn hơn tội lỗi; lạy Chúa nhân từ, xin sửa chữa và cải thiện mọi điều sai trái trong con, vì cớ Chúa Giê-xu."
"Hỡi linh hồn, hãy tìm kiếm Chúa, khiêm nhường... [NEEDS REVIEW: OCR] Lạy Chúa, con ăn năn, và hổ thẹn khi nhìn lại và xét xem con đã là tạo vật đê hèn và gian ác thế nào, những tội lỗi nhiều và lớn con đã phạm, không một tội nào giấu được khỏi mắt toàn tri của Ngài; tội lỗi do thiếu sót và do cố ý, do yếu đuối và do cố tình; nhiều về số lượng, ghê tởm về bản chất; xin thương xót con, hỡi Đức Chúa Trời, xin thương xót tôi tớ tội lỗi nghèo hèn của Ngài, kẻ không đáng được hít thở không khí của Ngài, hay lấy danh thánh Ngài vào môi miệng ô uế của mình."
"Ôi, ước gì con tan chảy thành nước mắt, như con phải làm vì tội lỗi mình; nhưng khi con xét xem Đấng Cứu Chuộc dấu yêu của con đã chịu khổ vì con thế nào, con thấy lòng mình rất bối rối, và sự cứng lòng của lòng con là nỗi buồn của con; con phải tìm sự cứu giúp ở đâu, nếu không từ Ngài, hỡi Đức Chúa Trời con, ôi xin giúp con, và giải cứu con vì cớ lòng thương xót Ngài. Ngài là thầy thuốc duy nhất có thể chữa mọi bệnh tật, xin chữa lành tấm lòng cứng cỏi rối bời này của con, xin làm cho nó mềm mại, khiến nó nên như điều Ngài muốn vì cớ Đấng Christ: con đã biết ý muốn của Cha con, mà đã không làm theo; vì vậy con đáng bị đánh nhiều roi. Xin cho con với sự hối tiếc và buồn rầu nhìn lại một đời sống buông tuồng phí phạm, điều mà con phải đau buồn trong linh hồn bây giờ, và phải sửa đổi, hoặc chịu khổ đến đời đời. Ôi, xin cho con kêu lên như người cai ngục..."
"Khi con nhìn lại và xét số lượng và sự lớn lao của tội lỗi mình, con không thể không thán phục lòng thương xót của Đức Chúa Trời đã dung thứ con lâu như vậy: ôi, con đã chọc giận uy nghi lớn của Ngài biết bao lần, đến nỗi Ngài có thể đã hủy diệt con, và ném con vào địa ngục; nhưng Ngài đã dung thứ con, vì lòng thương xót và trắc ẩn của Ngài không bao giờ cạn; nguyện danh lớn và thánh của Ngài được chúc tụng, ngợi khen, tôn vinh, và tôn cao đời đời. Lạy Chúa, xin ban cho con nỗi buồn chân thành vì mọi sự xúc phạm của con, và xin cho con không bao giờ được bình an với chính mình, cho đến khi con được bình an với Ngài."
"Con thấy một luật, rằng khi con muốn làm điều thiện, thì điều ác hiện diện với con; khi con đến với bất kỳ việc làm thiên thượng nào, khi con định đến gần Đức Chúa Trời, và hứa với mình sự an ủi trong sự tương giao với Ngài, thì điều ác hiện diện. Ước gì con được tự do khỏi nó trong mùa làm bổn phận của mình, và thời giờ tương giao với Đức Chúa Trời, thì sẽ an ủi biết bao! Nhưng lúc ấy con lại bị quấy rầy bởi những tư tưởng lang thang và xao lãng, lúc ấy ma quỷ bận rộn nhất. Ôi, đây là nỗi khốn khổ và gánh nặng của con. Lạy Chúa nhân từ, xin giúp con ra khỏi những phiền muộn này."
"Hai điều nằm rất nặng trên con lúc này, và làm con phiền muộn lắm: sự vô ơn dưới những ơn thương xót lớn, và sự không ăn năn dưới những tội lỗi lớn; Lạy Chúa, xin giúp con trong những khốn khó lớn này."
"Con chống cự tội lỗi, nhưng thường bị thắng hơn; con chiến đấu, nhưng thường bị đánh bại; Lạy Chúa, xin giúp đỡ con trong cuộc chiến thuộc linh của con, và làm cho con thành kẻ đắc thắng."
"Càng sống lâu, con càng cảm nhận rõ hơn những yếu đuối và sự bất toàn của mình, sự cứng lòng, sự xao lãng trong bổn phận, sự thiếu lòng sốt sắng trong việc phục vụ Đức Chúa Trời; đó là những nỗi phiền muộn của con; tâm thần thì muốn, mà xác thịt thì yếu đuối. Ôi, khốn khổ thay cho tôi! Tội lỗi con hằng ở trước mặt con. Nhưng con đã quyết tâm; nhờ sự giúp đỡ của Đức Chúa Trời, nó sẽ không được an nghỉ hay yên tĩnh trong lòng con; con sẽ tiếp tục chiến đấu chống lại tội lỗi và Sa-tan, và mọi kẻ thù của sự cứu rỗi con; và dù như các con trai của Xê-ru-gia, chúng quá mạnh đối với con; nhưng con sẽ hằng ngày cầu xin và nài xin sự giúp đỡ của Ngài, lạy Chúa, và sự trợ giúp của Đức Thánh Linh Ngài chống lại chúng, vì không có Ngài, con không thể làm điều gì tốt."
"Những sự gian ác của con đã vượt quá đầu con, như gánh nặng, chúng quá nặng đối với con: nhưng con sẽ xưng sự gian ác mình ra, con sẽ buồn rầu vì tội lỗi mình."
III. Sự Cố Gắng Đặc Biệt Của Ông Chống Lại Tội Nóng Giận, Và Tính Vội Vàng.
"Lạy Chúa, Ngài biết thể chất con (ông nói); con khiêm nhường xưng với sự hổ thẹn và buồn rầu của con, rằng con đã nóng giận, và thiếu kiên nhẫn; đó là một nỗi khốn khổ đã theo con quá nhiều trong suốt cuộc đời con; xin Chúa nhân từ tha thứ cho con, và thay đổi bản chất hư hoại đê hèn của con; Lạy Chúa, xin ban cho con sự kiên nhẫn và nhu mì, và một..."
"...với một thần linh khiêm nhường, để con chịu đựng với sự thuận phục mọi hoạn nạn đến từ Ngài, lạy Đức Chúa Trời con, và mọi sự quấy nhiễu và tổn hại người ta gây cho con."
Nhờ ân điển của Đức Chúa Trời, ông đã thắng hơn nhiều sự hư hoại này về cuối đời. "Tôi tạ ơn Chúa (ông nói) tôi làm hết sức mình để sống hòa thuận với mọi người; tôi sẵn lòng chịu nhiều điều oan ức, và tự do tha thứ mọi người đã làm điều sai với tôi, và nếu tôi thỏa lòng rằng mình đã làm điều sai với ai, tôi sẽ tự do đền bù. Tôi không mong điều hại cho ai; nếu ai làm điều hại cho tôi, tôi cầu nguyện Đức Chúa Trời tha thứ họ, vì tôi tự do tha thứ, như tôi mong được tha thứ. Tôi xưng nhận qua sự nóng giận, tôi có thể cãi vã với người lân cận, nhưng tôi không dám ấp ủ ác ý, hay nuôi lòng trả thù trong lòng, chống lại bất kỳ người nào đang sống, cũng chưa từng có một vụ kiện hay xét xử nào với ai tại bất kỳ tòa án nào, trong suốt đời tôi."
"Tôi đã đọc (ông nói) về một người tốt lành, người khi có người ngạc nhiên về sự kiên nhẫn rất lớn của ông trong việc chịu đựng những tổn hại, đã đáp: khi lòng tôi sắp nổi lên chống lại những kẻ đã làm điều sai với tôi, tôi liền bắt đầu nghĩ đến những sự khinh bỉ và tổn hại đã gây cho Đấng Christ, mà Ngài đã kiên nhẫn chịu vì tôi; nếu đầy tớ của chính tôi giật bánh của tôi, hay tát vào mặt tôi, thì điều này cũng chẳng là gì so với những gì Đấng Cứu Chuộc tôi đã chịu; và tôi không ngừng nghĩ về điều này, cho đến khi lòng tôi yên lặng và bình tĩnh."
Ông thấy được lợi ích lớn chống lại sự hư hoại này, nhờ việc thường xuyên dự Tiệc của Chúa; vì (ông nói) "Khi tôi gặp những điều sai trái và lạm dụng, những sự xúc phạm và tổn hại, chúng làm xao động và phiền muộn lòng tôi, và thường đẩy tôi vào cơn giận; rồi tôi vội vàng đe dọa kiện tụng; nhưng tôi liền xét rằng tôi là Cơ Đốc nhân, rằng tôi mới dự Bàn của Chúa, và phải lại hiện diện ở đó chẳng bao lâu, nếu không bị bệnh tật hay sự chết ngăn trở, và tôi há dám ấp ủ ác ý và trả thù sao? Rồi tôi sớm làm dịu lòng mình, vì Đấng Tạo Hóa vĩ đại của tôi đã phán: sự trả thù thuộc về Ta, và Đấng Cứu Chuộc phước hạnh của tôi đã nghiêm khắc truyền chúng ta yêu kẻ thù mình, và chúc phước cho kẻ rủa sả mình."
IV. Những Nghi Ngờ Và Sợ Hãi Của Ông Về Tình Trạng Thuộc Linh Của Mình, Cùng Với Những Hy Vọng Tốt Và Quyết Tâm Của Ông.
"Khi tôi xét tình trạng linh hồn mình (ông nói), những nghi ngờ và sợ hãi nổi lên, đặc biệt khi tôi nhớ lại số lượng và sự lớn lao của tội lỗi mình, và quan sát sự cứng lòng hiện tại của lòng mình, và sự khô mắt của mình, tôi dễ bị những tưởng tượng lang thang và xao lãng trong bổn phận, Đức Chúa Trời dường như cau mày và rút lui khỏi tôi; tội lỗi là nguyên nhân duy nhất của sự khốn khổ này; nhưng khi tôi nghĩ đến những ơn thương xót của Đức Chúa Trời và công lao của Đấng Christ, và những lời hứa quý báu của Phúc Âm, hy vọng của tôi sống lại. Lạy Chúa, tội lỗi con lớn, nhưng ơn thương xót Ngài lớn hơn; vì vậy con sẽ không bao giờ thất vọng; nếu con hư mất, con sẽ hư mất dưới chân Ngài. Lạy Chúa, con đặt lòng tin nơi Ngài, xin chớ để con bị hổ thẹn."
"Tôi hiếm khi bỏ lỡ cơ hội nào đến Bàn của Chúa, nhưng tôi thiếu sự vui mừng cảm nhận được, và sự tương giao với Đức Chúa Trời, mà nhiều Cơ Đốc nhân tốt lành có. Lòng tôi cứng cỏi, tình cảm tôi nguội lạnh; tôi thường hâm hẩm, và không xứng hợp cho những bổn phận thánh; Lạy Chúa, chỉ một mình Ngài có thể giúp con, và mọi sự giúp đỡ khác đều vô ích; con không có ai để chạy đến ngoài Ngài; Đấng Christ là Vầng Đá mà nền tảng con được đặt trên đó. Xin vớt con như cái đóm khỏi lửa. Ngài đã phán: Hãy đến cùng ta, hết thảy những ai khó nhọc và gánh nặng, ta sẽ cho các ngươi được yên nghỉ; đó là những lời an ủi cho một tội nhân nghèo hèn; xin giúp con bởi Đức Thánh Linh Ngài, lạy Chúa nhân từ, để con đón nhận chúng, và áp dụng chúng đúng cách."
"Ôi, bao giờ thời giờ hạnh phúc sẽ đến, khi con được giải thoát khỏi tội lỗi và sự hư hoại, khỏi thân thể và thế gian? ... Tình yêu và ân huệ của Ngài là sự an ủi trong thế gian này, sẽ làm cho giường chết dễ dàng, và giờ lâm chung thoải mái; đó là ơn thương xót lớn của Đức Chúa Trời, đã nâng đỡ con dưới nhiều cám dỗ; con đã thường sa ngã, nhưng nhờ sự nhân từ của Đức Chúa Trời con đã trỗi dậy: con đã không thất vọng về lòng thương xót của Đức Chúa Trời."
"Con đã lâu bị những nghi ngờ và sợ hãi quấy rầy, chớ để sự nhân từ của Ngài khích lệ con đến sự tự phụ hay hy vọng hão, hay nghĩ tình trạng mình tốt hơn thực tế; nhưng nó đặt con vào việc cố gắng vào cửa hẹp, và làm nên sự cứu rỗi mình với sự sợ hãi run rẩy, để con làm cho sự kêu gọi và sự tuyển chọn mình được chắc chắn, đang khi còn gọi là ngày nay, vì đêm rất gần, khi con sẽ không làm việc nữa. Lạy Chúa, xin ban cho con ân điển, dù con thiếu sự an ủi."
Đó là một sự khích lệ cho ông khi đọc tiểu sử của những người tốt lành, thấy rằng họ cũng có những sự thực hành ấy, đặc biệt là tiểu sử của ông Philip Henry; "Nếu một người thánh thiện xuất sắc như vậy (ông nói) đã sống một đời tương giao với Đức Chúa Trời, mà còn than phiền về những tư tưởng lang thang và hư không trong bổn phận, thì tôi sẽ không thất vọng, là người có cùng những gánh nặng để than phiền."
Ông cũng được an ủi từ một đoạn ông đã chép lại từ vị Giám mục hiện tại của Coventry và Lichfield, đoạn này: "Sự khích lệ mạnh nhất cho những nỗ lực của chúng ta hướng về thiên đàng là, mọi khuyết điểm của chúng ta sẽ được bù đắp bởi công lao vô hạn của Chúa và Đấng Cứu Chuộc chúng ta, Đấng biết những sự yếu đuối của bản chất chúng ta, lấy ý muốn thay cho việc làm, và nhận những nỗ lực chân thành thay cho sự vâng lời trọn vẹn. Sự nhân từ của Đức Chúa Trời là vô hạn, và lòng thương xót Ngài trên mọi công việc Ngài."
"Tôi tin (ông nói) rằng hy vọng hão và vô căn cứ về sự cứu rỗi là sự hư mất của nhiều người, những người nói họ hy vọng nơi Đấng Christ, nhưng không giữ các điều răn Ngài; vì không phải nói: Lạy Chúa, lạy Chúa, mà Ngài sẽ nhận, nhưng là làm theo ý muốn của Cha."
"Không phải lời cầu nguyện của tôi, cũng không phải việc đọc sách tốt, cũng không phải việc viết những điều tốt, sẽ đưa tôi đến thiên đàng, nếu không có đức tin và sự ăn năn, và việc phục vụ Đức Chúa Trời cách chân thành."
V. Sự Kính Sợ Thánh Khiết Và Lòng Can Đảm Của Ông Hướng Về Thiên Đàng.
"Nếu tôi có thể (ông nói) tôi sẽ viết điều gì đó về sự cứng lòng và lừa dối của lòng người, vì tôi đã suy gẫm nhiều về chủ đề ấy; vì nó đã là một sự phiền muộn lớn cho lòng tôi (ông nói). Lòng là điều mà mắt Đức Chúa Trời nhìn vào, và mắt của Cơ Đốc nhân cũng phải chăm nhìn vào. Tôi đã dâng nhiều lời cầu nguyện tha thiết lên Đức Chúa Trời để làm mềm tấm lòng này, và cố định tâm trí lang thang của nó. Ôi, ước gì lòng tôi được rèn đúc theo khuôn của Đức Chúa Trời, và giữ lòng tôi với Đức Chúa Trời, tôi sẽ cho mình là một người hạnh phúc. Tôi hằng ngày cầu nguyện Đức Chúa Trời tạo dựng trong tôi một lòng trong sạch, và làm mới một thần linh ngay thẳng trong tôi. Tôi ước ao được Đức Chúa Trời thương xót, được tương giao với Ngài, quý hơn mọi sự giàu có trên thế gian. Ánh sáng của Đức Chúa Trời, sự quan tâm đến Đấng Christ, và sự xức dầu của Đức Thánh Linh, tôi khao khát trên hết mọi kho báu trần gian. Lạy Chúa, Ngài biết mọi bí mật của lòng con, và mọi ý tưởng con từ xa; mọi ý định và mục đích hiện tại của con, mà con tin là có ý tốt; nhưng con cần sự giúp đỡ: lòng người ta là dối trá, và chắc chắn lòng con cũng xấu như bất kỳ ai; vậy làm sao con đoán xét tình trạng thuộc linh của mình, điều mà hầu hết mọi người đoán xét quá thuận lợi cho chính mình! Nếu lòng đầy dẫy tội lỗi, và cứ tiếp tục vui thích trong đó, thì không có chỗ hay nơi ở cho Đức Chúa Trời và Đấng Christ trong đó. Ôi, ước gì con có thể bỏ đi mọi điều ác của việc làm mình, và ăn năn với sự ăn năn không phải hối tiếc. Theo như con biết lòng mình, đây là những ước muốn chân thành của con; xin giúp đỡ và trợ giúp con, hỡi Đức Chúa Trời, vì cớ lòng thương xót Ngài; xin cho sức mạnh Ngài tỏ ra trong sự yếu đuối con."
"Chớ để tôi đoán xét người khác (ông nói), nhưng hãy bắt đầu tại nhà, và tra xét lương tâm mình, và đoán xét chính lòng mình. Tôi đang ở trước mặt và trong sự hiện diện của Đức Chúa Trời, Đấng có mắt toàn tri nhìn thấy mọi ý tưởng, lời nói, việc làm của tôi, và thật nguy hiểm khi giả dối với Đức Chúa Trời, hay tự lừa dối mình."
Ông thấy bài giảng của ông Corbet về tình trạng linh hồn mình rất hữu ích cho ông trong phần việc này của mình. "Những nghi ngờ và sợ hãi nổi lên (ông nói), tôi cảm thấy nhiều xung đột giữa xác thịt và thần linh, và dù xác thịt thường thắng trong một số trường hợp riêng, nhưng tôi tin, nhờ ân điển, thần linh có quyền năng thắng hơn. Những tư tưởng hư không, những dục vọng khó trị, thường xâm nhập vào lòng tôi, nhưng chúng là những vị khách không được chào đón ở đó, và sớm bị đuổi ra. Tôi hy vọng, tôi sẽ không bao giờ cố ý xúc phạm Đức Chúa Trời, và tôi không vui thích hay dung túng mình trong bất kỳ tội lỗi nào mình biết."
"Một số bằng chứng yếu ớt không trọn vẹn của tôi về thiên đàng (ông nói) là những điều này: (1.) Hy vọng của tôi được xây dựng hoàn toàn trên lòng thương xót của Đức Chúa Trời, và công lao của Đấng Christ. (2.) Những ý định, nỗ lực, và quyết tâm của tôi thường xuyên hướng về điều thiện. (3.) Đó là ước muốn, niềm vui, và thói quen của tôi khi nghe Lời Đức Chúa Trời được giảng. (4.) Tôi rất quý trọng mọi người yêu mến và kính sợ Đức Chúa Trời, thuộc phe phái nào cũng vậy. (5.) Khi tôi đã làm việc gì mà tôi nghĩ đẹp lòng Đức Chúa Trời, đó là niềm vui lớn và sự vui thích của lòng tôi. (6.) Khi tôi đã làm việc gì xấu, hay phạm tội nào, đó là nỗi buồn của linh hồn tôi. (7.) Đó là một sự phiền muộn rất lớn cho tôi, khi nghe danh Đức Chúa Trời bị phạm thượng, hay Lời Ngài bị xem thường, hay bị nói xấu. (8.) Tôi luôn ghét kiện tụng, và theo khả năng mình, là người làm hòa. (9.) Tôi luôn sẵn lòng và mong muốn giữ thánh ngày của Chúa. (10.) Không có người nào đang sống mà tôi ghen tị hay ghét, hay tìm cách trả thù; nếu ai ghét tôi, tôi cầu nguyện Đức Chúa Trời tha thứ họ, vì tôi tự do tha thứ họ. (11.) Dù tôi đã là tội nhân đê hèn, nhưng tôi hy vọng, tôi có thể thật lòng nói rằng tôi là tội nhân ăn năn, và mong từ đáy lòng mình buồn rầu vì mọi tội lỗi mình, và sửa đổi đời sống mình; lạy Chúa nhân từ, xin giúp con làm vậy. (12.) Tôi thà có một tấm lòng yêu Đức Chúa Trời trên hết, yêu Ngài trọn vẹn, hơn là có mọi sự giàu có, danh vọng, và thú vui trong thế gian này. Tôi thà mất mọi sự, còn hơn mất ân điển và ân huệ của Đức Chúa Trời, và lợi ích của Đấng Christ, và Đức Thánh Linh. Tôi hy vọng, tôi có thể thật lòng nói như ông Corbet, theo như tôi có thể nhận biết lòng và đường lối mình, tôi đã chọn Chúa làm phần cơ nghiệp mình; tôi lấy sự an nghỉ mình nơi Ngài, chứ không nơi tạo vật; yêu mến, kính sợ, thán phục, và chúc tụng Ngài, và được tương giao với Ngài, là niềm vui chính của tôi. Tôi đau buồn vì yêu Đức Chúa Trời quá ít; nhưng tôi chắc chắn, tôi không yêu điều gì hơn Đức Chúa Trời; và trong sự quý trọng và lựa chọn của tôi, tôi đặt một đời sống thuộc linh trên hết mọi sự trên đất. Lạy Chúa, con yêu Ngài, vì con buồn rầu khi vắng Ngài, và vui mừng khi hiện diện Ngài, yêu những người giống Ngài; con yêu nơi và những bổn phận mà Ngài thường gặp gỡ dân Ngài; con buồn rầu khi Ngài bị sỉ nhục bởi chính con hay người khác; con muốn có một tấm lòng yêu mến, và trông đợi, và khao khát sự đến và hiện ra của Ngài trong vinh hiển."
Những việc làm riêng của ông, ông đã tra xét bằng mười hai câu hỏi trong sách Người Dự Tiệc Thánh của ông H., chương 4, mà ông đã chép lại và suy gẫm khi kết luận: "Tôi đã, theo sự hiểu biết tốt nhất của mình, tra xét mình trên những câu hỏi này, và thấy rằng trong nhiều điều tôi đã thiếu sót, vì sự bỏ bê và yếu đuối của con người; nhưng trong một số điều, lương tâm làm chứng cho tôi, rằng theo khả năng mình, tôi đã giữ sự ngay thẳng của mình; và tôi tin cho thời gian tới, rằng nhờ sự giúp đỡ của Đức Chúa Trời toàn năng, tôi sẽ bước đi thận trọng hơn."
VI. Sự Thỏa Lòng Của Ông Với Phần Mình, Và Sự Khinh Dể Thế Gian Này.
Dù ông sống bằng tiền thuê nặng, ông rất thỏa lòng với chút ít ông có được ở thế gian này. Ông viết như vầy: "Đó là hạnh phúc lớn của tôi, nhờ sự nhân từ của Đức Chúa Trời đối với tôi, rằng cuộc hành trình của tôi qua thế gian cho đến nay, phần lớn dễ chịu và dư dật; tôi không có ước muốn tham lam, chẳng nghèo cũng chẳng giàu, luôn thỏa lòng với điều Đức Chúa Trời đã định cho tôi. Tôi luôn có một sự quý trọng rất lớn về tình trạng của mình, và không hay than phiền và oán trách."
"Đó là sự phiền muộn của tôi (ông nói) rằng sự lo lắng và công việc của thế gian thường kéo tư tưởng tôi ra khỏi những điều tốt hơn; nhưng tôi quyết tâm thu hẹp công việc trần gian của mình vào phạm vi nhỏ hơn, để tôi có thể nới lỏng thế gian quanh mình, dùng nó như thể không dùng; đặt tình cảm mình vào những sự trên cao, và trước hết tìm kiếm nước Đức Chúa Trời, tin rằng những điều khác sẽ được thêm cho."
"Không có một ngày bình an trọn vẹn trong những sự này, hoặc điều gì đó quấy rầy, hoặc không có gì thỏa mãn; chúng ta có thể hạnh phúc mà không có giàu sang và danh vọng, nhưng không thể hạnh phúc mà không có ân điển: thật là điên rồ khi loài người mất linh hồn bất diệt của mình vì đống xỉ và phân của thế gian này. Kẻ đặt lòng mình vào thế gian này, không bao giờ có thể tìm kiếm thế giới sẽ đến như phải lẽ: vì vậy, hỡi linh hồn ta, hãy dùng mọi sự cẩn thận và siêng năng có thể tưởng tượng, để gỡ tình cảm mình ra khỏi những sự phù phiếm của thế gian này."
"Những sự thuộc về thời gian hiện ra nhỏ bé biết bao đối với những người mà những sự lớn lao của cõi đời đời đã được bày tỏ bởi đức tin," Tổng Giám mục Tillotson nói, "Không có gì làm cho tâm trí mê muội, và dập tắt trong nó cảm nhận về những sự thiêng liêng, như những thú vui xác thịt; nếu chúng ta yêu chúng, chúng sẽ đánh cắp lòng chúng ta khỏi Đức Chúa Trời. Vậy hỡi linh hồn ta, hãy khinh dể thế gian, và dâng mình hoàn toàn cho sự kính sợ và phục vụ Đức Chúa Trời."
"Những sự trần gian thường cản trở những ý định tốt của những người tốt, và đối với kẻ xấu, chúng đưa họ lao đầu đến sự hư mất; vì họ bơi xuôi theo dòng thú vui, không xét xem họ phải khai trình thế nào về chúng, khi họ đang thở hổn hển rên rỉ trên giường chết."
Ông có ít (so sánh ra) những điều tốt của thời hiện tại này, nhưng ông thường nói: tôi có đủ thế gian này, và nhiều như tôi mong muốn: và rằng ông sẽ không cảm ơn ai cho ông 100 bảng mỗi năm, vì (ông nói) tôi có đủ để nuôi mình, và thỏa lòng với nó; và nếu tôi có thêm vào những gì tôi có, thay vì làm ích cho tôi, có lẽ nó sẽ làm hại tôi. Vậy sự tin kính cùng sự thỏa lòng là lợi lớn; đó là mọi sự giàu có trên thế gian, những ai nghĩ những gì mình có là đủ, thì đã đủ, còn ai muốn hơn nữa. Phúc thay những người đưa tâm trí mình đến với tình trạng của mình.
VII. Những Sự Cầu Nguyện Riêng Của Ông.
Qua các giấy tờ của ông cho thấy ông trò chuyện nhiều với Đức Chúa Trời trong nơi vắng vẻ. Ông viết như vầy năm 1698: "Đó là ước muốn của tôi, mục đích thật và quyết tâm trọn vẹn của tôi, làm hai điều này trong tương lai, như Đức Chúa Trời sẽ giúp tôi: (1.) Quỳ gối ba lần mỗi ngày để cầu nguyện và tạ ơn Đức Chúa Trời; như Đa-ni-ên đã làm, và Đa-vít buổi chiều, buổi sáng, và buổi trưa. (2.) Rằng ý tưởng đầu tiên và cuối cùng mỗi ngày sẽ là về Đức Chúa Trời; và rằng ngay khi tôi nằm xuống ngủ, tôi sẽ nhớ lại những việc trong ngày; và còn cách nào tốt hơn để dùng thời giờ khi tôi thức trong đêm, hơn là trò chuyện với Đức Chúa Trời và với chính lòng mình?"
"Tôi biết tư thế thích hợp nhất cho sự cầu nguyện là quỳ gối; nhưng tôi tin Đức Chúa Trời sẽ nhận những lời cầu nguyện và những lời cầu nguyện ngắn từ một tấm lòng ngay thẳng, vào bất kỳ lúc nào ở bất kỳ nơi nào, nếu chúng đến từ một tấm lòng ngay thẳng."
"Tôi tạ ơn Đức Chúa Trời (ông nói) — theo khả năng mình, tôi thường xuyên đến cùng Đấng Tạo Hóa vĩ đại của tôi, dù tôi bất xứng lấy danh thánh Ngài vào môi miệng ô uế của mình: tôi ý thức sự bất lực của mình trong việc cầu nguyện, nhưng tôi hy vọng, Cha nhân từ của tôi sẽ nhận tôi, vì Ngài không coi trọng lời cầu nguyện bằng lòng và thần linh của sự cầu nguyện; và Ngài không từ chối kẻ nài xin khiêm nhường trung tín nào, dù lời nói người ấy yếu ớt thế nào; ngay cả những lời rời rạc cũng đủ, nếu chúng đến từ một tấm lòng tan vỡ. Cầu nguyện mà không có sự chân thành là nói dối với Đức Chúa Trời."
"Lạy Chúa, xin ban cho con sự khôn ngoan từ trên, và dạy con cầu nguyện, để những lời cầu nguyện của con được đẹp lòng Ngài, lạy Đức Chúa Trời con, để mỗi lời cầu nguyện đều đến ấm nóng từ tấm lòng, là lời cầu nguyện tha thiết có hiệu lực nhiều. Nếu chúng ta dùng cả đầu lẫn lòng trong việc phục vụ những lời cầu nguyện của mình (ông nói), thì chúng ta có thể cầu nguyện mọi lúc, và mọi nơi; bất cứ khi nào chúng ta có lòng cầu nguyện cùng Đức Chúa Trời, Ngài có tai để nghe; chính tấm lòng Đức Chúa Trời đòi hỏi trong bổn phận này, vì một lời cầu nguyện chết, nguội lạnh, vô hồn là sự gớm ghiếc trước mặt Chúa."
Ông rất quý một cuốn sách, gọi là Sự Tự Do Trong Cầu Nguyện, do ông Jenks ở Harley viết, đã đọc nhiều, và chép ra nhiều đoạn xuất sắc từ đó. Ông chủ trương cầu nguyện luôn với mọi sự cầu nguyện, và không khinh dể cả lời cầu nguyện theo mẫu, lẫn lời cầu nguyện tự phát, nghĩ rằng mỗi loại đều có những sự xuất sắc riêng vào những lúc khác nhau, và rằng ai thật lòng yêu sự cầu nguyện, sẽ thật lòng yêu cả hai.
Trong gia đình ông cầu nguyện hằng ngày, và thường đọc Kinh Thánh, hay cho đọc, và hát Thi Thiên. Ở đó ông dùng lời cầu nguyện pha trộn, như Tiến sĩ Fuller gọi, một phần theo mẫu, mà ông đã viết trong sách mình, gồm những phần thiết yếu của sự cầu nguyện, luôn giữ nguyên không đổi, nhưng thêm nhiều lời cầu xin thay đổi vào, như Đức Thánh Linh của Đức Chúa Trời giúp ông, và tùy dịp. "Một gia đình không cầu nguyện (ông nói) chẳng tốt hơn chuồng thú; và thật ra là hang trộm cướp, nơi Đức Chúa Trời bị cướp mất thuế của Ngài và linh hồn họ bị cướp mất lợi ích: kẻ nào dám đảm nhận chứng minh rằng sự cầu nguyện là không cần thiết trong các gia đình, sẽ bắt họ làm đầy tớ khiêm nhường của mình, hay của bất kỳ ai, ngoài Đấng đã dựng nên họ."
VIII. Sự Thờ Phượng Đức Chúa Trời Nơi Công Cộng Của Ông.
Ông dự sự thờ phượng công cộng của Đức Chúa Trời tại nhà thờ giáo xứ mình mỗi ngày của Chúa, và chắc chắn đến sớm; dù ông ở cách đó gần hai dặm, ông có thể nói, ông chưa từng vắng mặt ngày nào của Chúa trong bảy năm, trừ hai lần, và lúc ấy công việc gọi ông đến các nhà thờ giáo xứ khác. Buổi chiều, khi ông sống ở đồng quê, ông thường ở nhà, để ông có thể đưa cả gia đình mình đi nhà thờ, vì ông nghĩ, ông có thể dùng thời giờ ở nhà tốt hơn bất kỳ ai trong họ; nhưng khi ông đến sống trong thị trấn, ông đều đặn đi nhà thờ cả hai buổi trong ngày, và vào buổi trưa ngày của Chúa, một chương được đọc cho gia đình ông, một Thi Thiên được hát, và kết thúc bằng sự cầu nguyện.
Ông viết ra, khi về nhà, câu gốc, và những gì ông nhớ được từ các bài giảng ông đã nghe, để ông có thể được lợi ích và an ủi khi xem lại sau; nhưng ông đặc biệt gương mẫu, vì sự dự lễ Tiệc Thánh của Chúa cách siêng năng và nghiêm túc; lễ mà ông hiếm khi bỏ qua bất cứ khi nào có dịp tại nhà thờ giáo xứ mình, thường là tám lần một năm, và ông đã chuẩn bị rất trang trọng cho nó. Phần lớn những gì ông để lại trong các bài viết, là những sự suy gẫm về Tiệc Thánh, một phần của chính ông, và một phần sưu tập từ các sách, của ông Gouge, ông Havel, ông Shower, và những người khác.
"Theo mạng lệnh lúc lâm chung của Đấng Cứu Chuộc tôi là Chúa Giê-xu Christ (ông nói), tôi thường xuyên dự Bàn của Chúa, và làm điều này để nhớ đến Ngài, như Ngài đã truyền. Lạy Chúa, con không chê điều răn nào của Ngài là khó giữ; nhưng con trách lòng gian ác của chính mình, rằng con không hết lòng yêu mến, và sẵn lòng vâng theo chúng hơn. Tôi tạ ơn Chúa, tôi đã hiếm khi vắng mặt khỏi Bàn Ngài nhiều năm nay, và đã được lợi ích lớn nhờ sự tương giao thường xuyên. Tôi buồn khi thấy chỉ có ít người dự Tiệc Thánh của Chúa. Một số vắng mặt, vì họ yêu tội lỗi mình và không chịu lìa bỏ chúng, và như vậy xem nhẹ linh hồn mình; những người khác, vì họ chất nặng lòng mình với những lo lắng của thế gian này. Ông Jenks mục sư của chúng tôi đã nói với chúng tôi, mọi công việc trần gian hoặc hợp pháp hoặc bất hợp pháp; điều bất hợp pháp, nhân danh Đức Chúa Trời hãy từ bỏ nó; điều hợp pháp và dùng với sự tiết độ, càng khiến một người xứng hợp cho Tiệc Thánh hơn là ngược lại: những người khác vắng mặt vì nghĩ rằng họ không bao giờ có thể chuẩn bị xứng đáng để nhận."
Ông thường dành một ngày kiêng ăn và cầu nguyện trong kín nhiệm trước Tiệc của Chúa; và đôi khi hai ngày. "Hai ngày này (ông nói) tôi muốn biệt riêng ra cho sự cầu nguyện và phục vụ Đức Chúa Trời, với mục đích trọn vẹn làm sự chuẩn bị hết sức mình, bởi ân điển của Đức Chúa Trời, cho Tiệc Thánh của Chúa. Vì mục đích ấy, tôi sẽ, như Đức Chúa Trời giúp tôi, hạ mình, và với nỗi buồn và hổ thẹn, xưng những tội lỗi nhiều của tôi với Cha nhân từ của tôi, Đấng là Đức Chúa Trời tha tội; tôi hổ thẹn, và ăn năn mọi tội lỗi mình; và đó là ước muốn của lòng tôi không chỉ xưng chúng ra, mà còn lìa bỏ, ghét, và gớm ghiếc mọi thứ tội nào. Lạy Chúa, xin cho con không đem một tội yêu dấu nào đến Bàn Ngài. Ngài đã hứa tha thứ cho mọi kẻ thật sự ăn năn, và sự sống đời đời cho mọi kẻ tin Con Ngài; kìa, lạy Chúa, con hết lòng ăn năn tội mình, và vững tin nơi Chúa Giê-xu Christ. Xin giúp con, lạy Chúa, bởi ân điển Ngài, bền đỗ đến cuối cùng, để con được phước đời đời, nhờ Chúa Giê-xu Christ. A-men."
Ông viết như vầy: "Ngày mai là một ngày rất quan trọng, không phải cho thân thể chúng ta mà cho linh hồn chúng ta, vì chúng ta sẽ gặp Chúa tại Bàn của chính Ngài. Ôi, với sự khiêm nhường, tôn kính, ăn năn, đức tin, lòng yêu thương nào chúng ta phải hiện diện ở đó? Tôi đã cố gắng chuẩn bị mình, biệt riêng ngày này ra cho sự cầu nguyện và suy gẫm, đặc biệt về những sự chịu khổ của Đấng Cứu Chuộc dấu yêu của tôi vì tội lỗi tôi, cả trong đời Ngài lẫn trong sự chết Ngài. Tôi hy vọng rằng sự cố gắng và vật lộn của tôi là một dấu hiệu, rằng tôi không chết trong những sự vi phạm và tội lỗi; vì người chết không cố gắng. Tôi thường xuyên và hết lòng cầu xin Đức Chúa Trời, để tôi được ngay thẳng trong mọi bổn phận mình."
Nhưng sau đó ông viết: "Tại Tiệc Thánh này, lòng tôi lạnh nhạt và uể oải, đó là sự phiền muộn lớn của tôi; tôi nghĩ, tôi đã cố gắng với tấm lòng cứng cỏi của mình trong sự chuẩn bị, nhưng những nỗ lực của tôi... [NEEDS REVIEW: OCR] Thời giờ. Xin Đức Chúa Trời thương xót con là kẻ có tội, vì lòng người ta dối trá trên hết mọi sự, và xấu xa tuyệt vọng."
Một lần khác ông viết: "Tôi đã hiện diện tại Bàn của Chúa, và nhận Tiệc Thánh của Tiệc Chúa, tôi hy vọng, đem lại lợi ích và ích lợi cho linh hồn quý báu và bất diệt của tôi; tôi đã thấy nhiều niềm vui và an ủi trong lễ ấy, và nó rất vui thích cho linh hồn tôi. Lạy Chúa, xin chúc phước và thánh hóa nó cho con, và xin ban, hỡi Đức Chúa Trời, để con luôn ghi khắc trong lòng những lời hứa và quyết tâm, mà con lập tại Bàn thánh của Ngài, nhờ Đấng Cứu Chuộc dấu yêu của con là Chúa Giê-xu Christ."
"Và như vậy, lạy Chúa, con không dám đến gần Bàn thánh Ngài bằng sức riêng hay công lao riêng, nhưng bằng sức của Ngài; vì con biết khi con đã làm hết sức mình, những nỗ lực của con sẽ bị thấy là không trọn vẹn; nhưng con sẽ hy vọng và tin cậy nơi Ngài, lạy Đức Chúa Trời con, xin giúp đỡ và trợ giúp con, và sự tha thứ và khoan dung nhưng không mọi tội lỗi con, qua sự trung bảo của Đấng Cứu Chuộc dấu yêu của con, và điều này con cầu xin vì cớ Chúa Giê-xu; và vì cớ lòng thương xót Ngài. A-men, A-men."
"Và như vậy, tôi thường nhớ lại câu nói đáng nhớ của ông Havel; rằng Tiệc Thánh của Chúa và giờ lâm chung đòi hỏi sự nghiêm túc ngang nhau; chúng ta nên đến lễ ấy, như thể chúng ta sắp bước vào một thế giới khác. Ôi, cần biết bao một thần linh kính sợ trang nghiêm, khi chúng ta đến gần Chúa trong lễ này. Ôi, ước gì tôi có thể hạ mình lúc này, và tra xét mình, và tìm kiếm và thử lòng mình, để tôi tìm ra những lỗi lầm mình, và chỗ bất xứng của mình ở đâu, để tôi ăn năn và sửa đổi; ôi, mắt khô và lòng cứng không xứng hợp với một lễ như thế này biết bao! Giờ tôi muốn giải thoát mình khỏi mọi lo lắng của thế gian này, ở trong tình yêu thương trọn vẹn với mọi người, và được cảm động trong sự cầu nguyện và suy gẫm. Những điều chính thế gian hư không này đem lại, là danh vọng, giàu sang, và thú vui; tôi không mong danh vọng nào lớn hơn tình yêu và ân huệ của Đức Chúa Trời: không giàu sang nào, ngoài sự quan tâm đến những sự giàu có không dò được của Đấng Christ, và được lợi ích bởi chúng; cũng không quý thú vui nào như sự tương giao với Đức Chúa Trời; Lạy Chúa, xin ban cho con những điều này, và con không mong gì hơn."
"Lạy Chúa (ông nói), con giơ cánh tay yếu ớt của đức tin con về phía Ngài; ôi, xin giơ cánh tay quyền năng và thương xót của Ngài ra, và đến cứu con. Con lo sợ (ông nói) rằng con chưa chuẩn bị đúng cách, nhưng con hy vọng, đó là một lỗi về phía tốt hơn; chúng ta xứng hợp nhất khi chúng ta khiêm nhường và hổ thẹn nhất trong cảm nhận về sự bất xứng của mình. Con sẽ, bởi ân điển của Đức Chúa Trời, dùng những nỗ lực tốt nhất của mình, xưng nhận sự bất lực của mình, tâm thần thì muốn, mà xác thịt thì yếu đuối; vì vậy con sẽ cầu xin Cha trên trời của con, xin Ngài dẫn dắt, uốn nắn, và nhận lấy con, vì cớ Đấng Christ là Đấng Cứu Chuộc con."
Có lần khi ông bị ngăn trở khỏi lễ ấy, bởi một sự bận rộn trần gian bất ngờ, điều mà ông nghĩ, trong lúc ấy khiến ông không xứng hợp cho nó, ông viết: "Đó là một sự phiền muộn lớn cho tôi, đã mất một cơ hội như vậy; Lạy Chúa, vì sự bỏ bê lớn này, tội thiếu chuẩn bị này, xin tha thứ cho con; xin chuẩn bị con, bởi ân điển Ngài, cho cơ hội tới."
Lời cầu nguyện của ông đôi khi sau khi nhận lễ là: "Hỡi Chúa Đức Chúa Trời toàn năng rất nhân từ, phước thay những kẻ ở trong nhà Ngài... [NEEDS REVIEW: OCR] từ Bàn Ngài; và giờ con đã nếm biết Chúa tốt lành dường nào, vì Ngài đã nghe lời cầu nguyện của con, và ban cho điều con cầu xin; ôi, ước gì con không bao giờ lìa bỏ Ngài, hay chán ngán đường lối Ngài; xin thêm sức cho con, lạy Chúa, chống lại mọi cám dỗ phạm tội, để con nói như đấng tiên tri vương giả: con đã thề, và con sẽ giữ, rằng con sẽ giữ các sự đoán xét công bình của Ngài: xin dẫn dắt con, lạy Chúa, bởi Đức Thánh Linh Ngài, và đưa con qua thung lũng nước mắt này, thung lũng bóng chết này, vì cớ Chúa Giê-xu. A-men."
Khi ông nhận Tiệc Thánh của Chúa nhân dịp nhậm chức [NEEDS REVIEW: OCR], ông viết: "Tôi nghi ngờ có nhiều người đến nhân dịp này, mà bỏ bê bổn phận vào những lúc khác, đó là một điều đáng buồn; nhưng chớ để tôi bắt đầu tại chính mình, mà không xét người khác, nhưng tra xét chính mình."
IX. Lòng Biết Ơn Của Ông Đối Với Đức Chúa Trời Vì Những Ơn Thương Xót Ông Đã Nhận.
Ông thường bày tỏ mình rất cảm động với sự nhân từ của Đức Chúa Trời đối với ông, ký ức về điều ấy ông tuôn tràn dồi dào. Tháng 8 năm 1697 ông viết như vầy: "Đây là năm thứ 61 của tuổi tôi, tôi tạ ơn Đức Chúa Trời tôi, Đấng đã kéo dài ngày tháng tôi đến độ dài này. Tôi ngợi khen Chúa, rằng Ngài đã dựng nên tôi là tạo vật có lý trí, là con người, chứ không phải thú vật, là Cơ Đốc nhân, chứ không phải dân ngoại; rằng Ngài đã đặt tôi trong một nước Tin Lành, ban phước cho tôi bằng ánh sáng của Phúc Âm, điều tôi quý trên hết mọi sự. Hãy đến xem các việc làm của Chúa, những việc Ngài đã làm cho linh hồn tôi! Tôi có đủ để sống; dù nó có vẻ ít trong mắt một số người, nhưng tôi tạ ơn Đức Chúa Trời, tôi cho là đủ, và rất thỏa lòng với nó. Tôi có đủ để nuôi mình đang khi sống, và chôn mình khi chết, và thế là đủ. Tôi trần truồng đến trong thế gian, và chẳng đem gì theo, và trần truồng tôi sẽ trở về, và chẳng đem gì đi."
"Nếu tôi nhìn lại, và xem lại những ơn thương xót của đời tôi, chúng vô số; tôi sẽ chỉ kể một vài: tôi chưa từng bị bắt, hay bị tù trong suốt đời tôi; chưa từng bị trật khớp, hay gãy xương; chưa từng nhận thương tích hay vết thương lớn nào phải cần thầy thuốc; đã ở lâu trong dân quân, mà chưa từng ở trong một trận đánh nào, ngày tháng chúng ta thật bình an. Tôi đã giao thiệp nhiều trong thế gian, mà chưa từng có một vụ kiện nào tại tòa án nào — điều đã làm cho [NEEDS REVIEW: OCR] dễ dàng hơn. Tôi chưa từng bị trộm cướp tấn công, cũng chưa từng bị móc túi. Tôi đã sống có tiếng tốt và uy tín, chưa từng bị sỉ nhục hay tai tiếng, và những tin đồn sai đôi khi dấy lên về tôi, chưa từng gây hại nhiều cho tôi. Tôi đã có nhiều sự an ủi của tạo vật, những người vợ tốt, những đứa con tốt, những đứa cháu đầy hy vọng, những bạn bè tử tế, những người lân cận yêu thương, v.v., những người gần gũi nhất với tôi, dễ chịu và an ủi cho tôi, phần tôi rơi vào đất màu mỡ, nơi Phúc Âm thịnh vượng, và thường được giảng, trong khi nhiều người đáng hơn tôi, đã sống trong nghèo khó và hoạn nạn, hay đã bị những người thân gian ác làm buồn, những kẻ đã đem tóc bạc họ xuống mồ trong buồn rầu; cuộc hành trình của tôi qua thế gian rất dễ chịu."
Lòng biết ơn của người tốt lành này đối với Đức Chúa Trời có thể làm hổ thẹn những kẻ, thay vì ăn và làm việc để kiếm sống, và trả tiền thuê lớn như ông đã làm, sống nhàn hạ, nhận tiền thuê lớn, và trút mọi sự lo lắng và công việc lên đầu và tay người khác, và có mọi sự quanh mình, vừa ý đến từng chi tiết, mà hiếm khi nghĩ đến những bổn phận của mình đối với Đức Chúa Trời của những ơn thương xót mình, hay dâng lời ngợi khen Ngài vì những ân huệ Ngài ban cho họ.
Nhưng hãy xem ông đã cảm động với những ơn thương xót này thế nào: "Lạy Chúa (ông nói), đó là nhờ sự nhân từ Ngài, chứ không phải công lao nào của con, mà đời con đã được thoải mái như vậy. Con sẽ lấy gì báo đáp Đức Chúa Trời về mọi ơn lành Ngài? Con sẽ xưng nhận sự nhân từ Ngài..."
...và ngợi khen Ngài đang khi tôi còn một ngày để sống trong thế gian này. Ôi, ước gì tôi có thể bước đi xứng đáng phần nào với sự nhân từ của Đức Chúa Trời đối với tôi! Lạy Chúa, Ngài đã ban cho con dư dật những điều tốt lành thuộc về thời gian, xin ban cho con ân điển thuộc linh, và con không xin gì hơn."
Nhưng ông thêm: sự dễ chịu hiện tại của đời tôi, sẽ không bao giờ dập tắt trong tôi những suy nghĩ về sự chết, vì cái này chắc chắn, cái kia bất trắc.
Ông thường bày tỏ lòng biết ơn mình đối với Đức Chúa Trời về những ơn thương xót công cộng; vì sự bình an, sự dư dật, và sức khỏe trong nước, đặc biệt là sự hưởng Phúc Âm hạnh phúc của chúng ta; rằng không chỉ các quyền và tự do dân sự của chúng ta, mà cả tôn giáo của chúng ta được luật pháp bảo đảm cho chúng ta. Rằng đất nước chúng ta không phải là chiến trường; và ông viết với lòng trắc ẩn lớn, về những nước như vậy. "Chắc chắn (ông nói) không có nước nào dưới mặt trời hưởng nhiều ơn thương xót hơn chúng ta ở Anh lúc này. Tôi có bổn phận ngợi khen Đức Chúa Trời, không chỉ vì những ơn thương xót riêng cho tôi và gia đình tôi, mà vì những ơn thương xót chung của Ngài cho đất nước chúng ta sống. Nguyện Đức Chúa Trời của các tầng trời được chúc tụng vì chúng; và một lần nữa, tôi nói, nguyện danh lớn và thánh này được chúc tụng đời đời. Lòng kiên nhẫn và khoan dung của Đức Chúa Trời đối với chúng ta lớn biết bao, dù tội lỗi chúng ta kêu la đòi báo thù; và chúng ta thật vô ơn về những ơn thương xót chúng ta nhận. Một số không thích chính phủ hiện tại, những người khác càu nhàu về thuế, những người khác rất bực bội về sự khoan dung, và một số hầu như không thỏa lòng với điều gì; không xét đến những tai họa của các nước khác, những người Tin Lành nghèo ở Pháp đã bị vua chuyên chế của họ đối xử tàn bạo thế nào, và ông ta đã tàn phá bằng lửa và gươm trong nhiều nước lân cận của mình thế nào, dù họ cùng tôn giáo với ông ta."
X. Cảm Nhận Của Ông Về Những Hoạn Nạn Của Mình.
Khi bắt tay trong tuổi già để kể lại những phiền muộn của mình, ông bắt đầu như vầy: "Sự phiền muộn lớn nhất của tôi là vì những tội lỗi tôi đã phạm;" điều mà ông đã nhân mọi dịp để suy ngẫm với nỗi buồn tin kính, ghê tởm chính mình, rên rỉ dưới gánh nặng của sự hư hoại, khao khát sự giải cứu, và kêu lên thiên đàng xin giúp đỡ. Các sách của ông đầy những đoạn với mục đích này; ngạc nhiên về những kẻ dại, điều gì có thể khiến họ chế nhạo tội lỗi, bênh vực nó, cười cợt nó, biến nó thành trò đùa, và khoe khoang về nó; quên bản chất của Đức Chúa Trời, giá trị của linh hồn họ, và cõi đời đời đáng sợ mà họ rất gần. Dù những kẻ như vậy có thể mang danh Cơ Đốc nhân, thì cũng chỉ là cái danh. Ôi, họ sẽ nghĩ gì về cõi đời đời, khi họ sẽ tự mình kinh ngạc mà nghĩ, làm sao họ có thể xem nhẹ những điều lớn lao ấy đến vậy.
Sự phiền muộn tiếp theo của ông là, sự lo lắng và bận rộn trần gian, điều mà (ông nói) thường là trở ngại lớn cho sự sùng kính của tôi, làm xao lãng đầu óc tôi, quấy nhiễu tâm trí tôi, và khiến tôi không xứng hợp cho những bổn phận thánh. Một tính tình bận rộn (ông nói) đã gây hại cho tôi; tôi luôn sẵn sàng phục vụ người lân cận hay bạn bè, trong bất kỳ công việc nào tôi có khả năng; nhờ đó tôi đã mất nhiều thời giờ; nhưng trong đó tôi đã cố gắng phục vụ Đức Chúa Trời, và tỏ ra rằng tôi yêu người lân cận như chính mình. Nhưng tôi tha thiết mong ước, rằng tôi có thể thôi công việc trần gian một hay hai năm trước khi chết, để tôi có thêm thời giờ chuẩn bị cho nó.
Sự phiền muộn tiếp theo của ông là, những sự yếu đuối của tuổi già: sỏi thận, đau thần kinh tọa, và những thứ tương tự. "Dù tôi sống (ông nói) rất thỏa lòng, nhưng không phải không có cái gai trong xác thịt; hiếm có đêm nào qua đi mà không đau nhói; đó là sự nhân từ của Đức Chúa Trời mà nó không tệ hơn: tôi có lý do chịu đựng nó cách kiên nhẫn, vì nó ít hơn những gì tội lỗi tôi đáng chịu. Dù người bề ngoài suy mòn, tôi hy vọng người bề trong càng mạnh mẽ hơn; Lạy Chúa, xin chớ bỏ con trong lúc tuổi già."
Một cuốn sách do ông Corbis ở Chichester viết, khi ông bị sỏi hành hạ nặng, đã rất hữu ích cho ông, và ông đã sưu tập nhiều từ đó; kết luận: "Lạy Chúa, xin đặt Đức Thánh Linh của ân điển và nhu mì vào lòng con, để con chịu đựng cách kiên nhẫn bất cứ điều gì Ngài vui lòng đặt trên con, và giúp con noi theo gương tốt này. Con có thể thật lòng nói, những đau đớn và bệnh tật của con đã rất nhiều kéo tâm trí con ra khỏi thế gian này. Thật tốt cho con khi con đã bị hoạn nạn." Ông đã viết ra nhiều đoạn Kinh Thánh, để tự an ủi mình dưới những đau đớn; "Phước thay người mà Đức Chúa Trời sửa phạt, vì Ngài làm cho đau, rồi bó lại; Đức Chúa Trời yêu thương ai thì sửa phạt nấy; phước thay người mà Ngài sửa phạt, hỡi Chúa, và dạy dỗ." Và nhiều đoạn tương tự.
Có lần được giải cứu kỳ diệu khỏi bị thương bởi một cú ngã nguy hiểm từ ngựa; chân ông mắc trong bàn đạp, đến nỗi rất có thể ông đã bị giết, nếu giày ông không may tuột ra, ông viết về nó như vầy: "Trong lúc khốn khó, tôi nói: Lạy Chúa, xin thương xót linh hồn con, vì con thấy mạng sống con đã mất; hy vọng của con ở nơi Đức Chúa Trời, Đấng mà con đã kêu cầu xin giải cứu, và Ngài đã nghe con theo lời Ngài: Hãy kêu cầu ta trong ngày gian truân, ta sẽ giải cứu ngươi, và ngươi sẽ tôn vinh ta. Đức Chúa Trời đã ban cho tôi sự giải cứu, há tôi lại không cố gắng tôn vinh Ngài, hỡi Đấng Bảo Tồn loài người. Ôi, xin cho điều này đời đời ràng buộc tôi giữ chặt Đấng Christ là nơi nương náu của tôi, và khiến tôi nói như Ê-xơ-ra, vì Chúa, lạy Chúa, đã ban cho tôi sự giải cứu như thế này, há tôi lại phá các điều răn Ngài sao? Lạy Chúa, xin cho con không bao giờ quên sự nhân từ Ngài!" Ông không quên tạ ơn Đức Chúa Trời vì ơn thương xót, vào ngày kỷ niệm hằng năm của ngày ấy.
XI. Lòng Sốt Sắng Của Ông Trong Việc Dẹp Trừ Thói Hư Và Sự Báng Bổ.
Khi mục sư giáo xứ ông, và những người lân cận khác, có thiện cảm với tôn giáo và đức hạnh, hợp lại thành một hội để thúc đẩy ý định trong chiếu chỉ tin kính của Nữ hoàng, nhằm ngăn ngừa thói hư, sự báng bổ, và sự vô đạo đức, bằng cách tố cáo những kẻ phạm tội, để thi hành luật pháp; ông là một người tích cực trong số họ; dù nhiều người chống đối công việc tốt này, và sỉ nhục những người tham gia, ông biết mình có luật pháp của Đức Chúa Trời và của đất nước đứng về phía mình, và không nản lòng trong việc ấy. Ý định tốt này được Tổng Giám mục Canterbury ủng hộ và khích lệ bằng thư luân lưu gửi các Giám mục trong tỉnh mình, đề ngày 4 tháng 4 năm 1699, cùng với các bài giảng đã in của các Giám mục Ely, Salisbury, Chester, Chichester, Tiến sĩ Stanhope, Tiến sĩ Ellis, Tiến sĩ Kennet, và các chức sắc khác của Hội Thánh. Đức Giám mục Oxford đã ngỏ lời với các hội này như vầy: "Hỡi những linh hồn dũng cảm và thật anh hùng, những người đã bước vào một liên minh thánh, không chỉ chống lại thịt và huyết, mà chống lại các quyền cai trị và các thế lực... Kẻ thù của các anh đông đảo và mạnh mẽ, là vua cầm quyền chốn không trung, với các kẻ cai trị và các đạo quân của nó, và con cái của sự không vâng phục trên đất, những kẻ nó hành động trong đó, mọi thần linh gian ác, và mọi người gian ác, và từ những kẻ này các anh phải trông đợi sự chống đối mạnh mẽ và ngoan cố nhất. Nhưng chớ sợ những sự kinh khiếp của chúng, hãy nhớ rằng trận chiến không phải của các anh mà của Đức Chúa Trời, v.v." Nhiều điều cùng ý được sưu tập trong sách Kể Lại Sự Tiến Triển Của Cuộc Cải Cách Phong Tục, ấn bản thứ 13. Vì vậy đó là một sự ngạc nhiên và buồn rầu lớn cho mọi người tốt lành, khi thấy những hội này bị Tiến sĩ Sacheverell trình bày hoàn toàn khác, trong bài giảng Assize tại Derby, ngày 15 tháng 8 năm 1709, nơi ông nói, trang 8, rằng dưới cớ thánh hóa là cải cách phong tục, họ trở thành kẻ tố cáo, kiêu ngạo xâm phạm quyền tự do và sự vô tội Cơ Đốc của người khác, và dưới vẻ sốt sắng và thanh sạch hơn, dấu hiệu chắc chắn nhất của kẻ đạo đức giả và gian xảo khéo léo, làm đảo lộn thế gian. Và trang 10, rằng những con ong bắp cày phiền phức này tự dựng mình thành những tòa án dị giáo bất hợp pháp, và dù họ có khoác lên hành động mình những lời lẽ tin kính và lừa dối nào, chúng chắc chắn là những hậu quả không thể bào chữa của một sự tò mò nhàn rỗi, xâm phạm, vô duyên, và tọc mạch... [NEEDS REVIEW: OCR]
Khi người tốt lành này được bảo rằng ông sẽ bị coi là kẻ tọc mạch vì tham gia hội này; ông nói, ông không coi trọng điều đó, miễn là ông đang làm điều thiện, và đang tôn vinh Đức Chúa Trời. Ông kể về nó như vầy: "Chúng tôi khoảng 20 người họp tại nhà mục sư chúng tôi, ngày Chúa cuối cùng trong tháng sau giờ cầu nguyện buổi chiều, để bàn về việc tiến hành công việc tốt là cải cách phong tục trong giáo xứ; và chúng tôi đã khá thành công, nhiều người đã kiềm chế khỏi sự báng bổ công khai, người nghèo được cứu giúp, nhưng chúng tôi gặp sự nản lòng từ một số người, mà chúng tôi hy vọng sẽ khích lệ chúng tôi."
Có lần bước vào một quán công cộng, và nghe một quý ông chửi thề rất báng bổ, dù là người lạ với ông, ông đã xin ông ta thôi; ông ta nói: "Ông là người Presbyterian chứ gì, tôi đoán vậy"; trung úy nói: "Thưa ông, ông thuộc hội thánh nào?" "Hội Thánh Anh," ông ta nói; trung úy bèn nói: "Tôi tiếc ông cùng hội thánh với tôi, vì ông là nỗi sỉ nhục cho nó."
"Có lần (ông nói) tôi nghe một người bạn của tôi nói chuyện như kẻ vô thần, rất báng bổ; tôi đã quở trách ông ta rằng: Thưa ông, sao ông nói chuyện gian ác như vậy? Ông nghĩ không có Đức Chúa Trời cũng không có ma quỷ, không có thiên đàng cũng không có địa ngục sao? Ông ta đáp: có thể có những điều như vậy, nhưng tôi không biết chúng ở đâu. Tôi đáp: Thưa ông, đến lúc ông có thể biết, để rồi buồn rầu và kinh ngạc cho chính mình. Giờ đây ông ta đã biết, vì ông ta mới qua đời gần đây."
XII. Lòng Rộng Rãi Của Ông, Đặc Biệt Trong Việc Dạy Dỗ Trẻ Em Nghèo.
Ông rất rộng rãi với người nghèo, theo khả năng mình. Một hiệp sĩ đáng kính cho nhiều cuốn sách của ông Gouge là Con Đường Chắc Chắn Và An Toàn Để Thịnh Vượng: một cuốn đến tay ông; sau khi đọc xong, ông đã ghi lại quyết tâm của mình, là từ đó về sau, tăng gấp đôi lòng rộng rãi của mình. Ông thích thuê những thợ nghèo làm việc, và tử tế với họ, nói rằng họ làm việc vất vả vì ít tiền.
Ông đã viết ra những đoạn như vầy, để khích lệ mình làm việc thiện: "Không phải kẻ sở hữu của cải, và giữ nó bên mình, là giàu, mà là kẻ phân phát nó trong việc thiện, điều sẽ khiến người ta giàu có đời đời. Khi ngươi cho kẻ nghèo, ngươi bảo đảm cho chính mình, và điều ngươi giữ lại kẻ khác sẽ sở hữu. Hãy cho kẻ nghèo, và nó sẽ được ban cho ngươi; đó là cho Đức Chúa Trời vay; và Đức Chúa Trời trả lại gấp đôi; trong thế gian này, bằng phước lành trên của cải ngươi, và trên thiên đàng Ngài trả lại lần nữa. Ngươi sẽ có trong ân điển, điều ngươi lìa bỏ trong tiền bạc."
Ông đã đóng góp rất vui vẻ cho việc dạy dỗ trẻ em nghèo, và mua nhiều cuốn sách nhỏ gọi là Hướng Dẫn Đến Thiên Đàng, để phát, và rất quý cuốn sách ấy, thường mang theo một cuốn để đọc lúc rảnh. Ông rất vui mừng về sự gia tăng của các trường từ thiện; và vui thích khi thấy những đứa trẻ, được dạy tại các trường ấy, ăn ở cung kính tại nhà thờ, và nghe chúng đọc giáo lý. Khi ông qua đời, từ chút ít của mình, ông đã để lại mười bảng cho trường từ thiện trong giáo xứ Wibunbury.
XIII. Sự Kính Trọng Của Ông Đối Với Các Mục Sư Tốt, Nỗi Buồn Của Ông Về Những Người Trái Lại, Và Sự Than Khóc Của Ông Về Những Sự Chia Rẽ Bất Hạnh Của Chúng Ta.
Như ông có lòng tôn kính và yêu mến Đức Chúa Trời, ông cũng có đối với mọi sự thuộc về Ngài; ngày của Ngài, dân Ngài, các lễ của Ngài, các mục sư Ngài: ông, trong sự phán đoán và thực hành, ủng hộ Hội Thánh Anh, như luật pháp đã thiết lập, vì (ông nói) tôi tin rằng một người có thể, bởi ân điển của Đức Chúa Trời, sống một đời thánh khiết trong hội thánh này như trong bất kỳ hội thánh nào. Ông trong các sách mình chúc tụng Đức Chúa Trời, vì hàng giáo phẩm có học thức và tin kính của Hội Thánh Anh; điều làm ông vui mừng khi nghe (vài ngày trước khi ông qua đời) Đức Giám mục Chester hiện tại, giảng một bài giảng xuất sắc tại Nantwich, có tủy và chất của Phúc Âm trong đó, trên 1 Ti-mô-thê 1:15, và nghe về lời dặn dò xuất sắc ông đã ban cho hàng giáo phẩm mình, dạy dân họ, sự cần thiết của sự mặc khải thiêng liêng, thẩm quyền thiêng liêng của Kinh Thánh, thần tính của Đấng Cứu Chuộc chúng ta, và thúc giục sự thánh khiết của đời sống; và rằng họ nên nêu gương tốt, và từ bỏ mình trong những điều hợp pháp vì lợi ích của dân họ; và tránh các quán công cộng: và đối với những người Tin Lành bất đồng, ăn ở khiêm nhường và phải lẽ, họ không nên kém họ về tình yêu thương và lòng tử tế. Ông vui mừng rằng Hội Thánh có nhiều người như vậy.
Ông rất quý ông Jenks, mục sư của Wibunbury, qua đời ngày 19 tháng 7 năm 1700. "Tôi được nhiều lợi ích cho linh hồn mình (ông nói) nhờ sự giảng tốt và đời sống gương mẫu của ông. Ông là người (ông nói) có tính tình tự nhiên tốt, một nhà giảng khéo léo, tiết độ và chừng mực, và rất rộng rãi, có tinh thần công cộng; ông đã hết sức cố gắng thúc đẩy tôn giáo trong giáo xứ. Tôi đã nghe ông quở trách tội lỗi và lời nói nhàn rỗi rất dạn dĩ; ông siêng năng trong các bổn phận của mục sư; ông đều đặn đọc các lời cầu nguyện, và thường xuyên cử hành Tiệc Thánh của Chúa; cẩn thận dạy giáo lý cho trẻ em và đầy tớ vào mùa hè; thăm viếng người bệnh khắp các khu trong giáo xứ, cả nghèo lẫn giàu; sẵn sàng đến bất kỳ nơi nào trong giáo xứ để làm báp-têm cho những đứa trẻ đau yếu, không thể đem đến nhà thờ; đã cố gắng nhiều để quyên góp, duy trì các trường nhỏ, dạy trẻ em đọc; ông đã làm hết sức mình để dẹp trừ thói hư; đặc biệt là trừng phạt tội ô uế là tà dâm trong giáo xứ mình; nhưng trong việc này ông bị một số người chống đối khiến ông rất buồn, điều khiến ông thường nói, rằng Cơ Đốc giáo đã xuống đến mức rất thấp nơi chúng ta, khi những người xưng mình là Cơ Đốc nhân, cản trở việc trừng phạt thói hư và sự phóng đãng. Tôi có lần mời ông uống với tôi hai xu; ông nói: tôi chưa từng đến quán rượu, cố ý để tiêu hai xu trong suốt đời tôi. Về việc sửa chữa nhà mục sư, và cải thiện đất đai của nhà thờ, ông vượt hơn hầu hết mọi người, và đã cố gắng hết sức mình, để thúc đẩy mọi việc của Hội Thánh."
Ông Lancaster đã giảng bài giảng tang lễ cho ông, trên Công vụ 20:20: "Tôi đã dạy anh em công khai, và từ nhà này sang nhà khác;" và đã dành cho ông một lời khen rất cao, điều ông rất xứng đáng. Sau đám tang, ông Lancaster đến gặp trung úy Illidge, nắm tay ông, và nói: "Ông không phải là một trong những người đã làm buồn lòng mục sư mình."
Trong thời gian trống ngôi (ông nói), đó là lời cầu nguyện thường xuyên của tôi với Đức Chúa Trời Toàn Năng, rằng Ngài vui lòng ban cho chúng tôi một mục sư thật kính sợ Đức Chúa Trời và yêu mến tôn giáo. Ông cũng đã mạnh dạn trong lòng sốt sắng lớn của mình, viết một lá thư cho Đức Giám mục Lichfield và Coventry, là người bảo trợ, nài xin ông, vì cớ Đấng Christ, Đấng Chăn Chiên lớn và Giám mục của các linh hồn, cung cấp cho giáo xứ lớn này (gồm 18 thị trấn) một mục sư, xứng với trọng trách và sự tin cậy lớn ông đảm nhận; một người thật tin kính, siêng năng, và là nhà giảng có khả năng, có thể đem vinh hiển cho Đức Chúa Trời và tôn giáo thánh của chúng ta, v.v., cầu nguyện Đức Chúa Trời dẫn dắt Đức Giám mục trong sự lựa chọn. Và khi Đức Giám mục đã bổ nhiệm ông Bromfield, vị đương nhiệm hiện tại, và ông đã có một thời gian thử ông, ông viết: "Tôi có lý do lớn biết bao để tạ ơn và ngợi khen Chúa, Đấng đã nghe lời cầu nguyện của tôi, và ban cho chúng tôi một mục sư tốt như vậy." Một thời gian sau ông viết thư cho ông Bromfield, bày tỏ sự thỏa lòng lớn của mình nơi ông như người hướng dẫn thuộc linh của mình, và xin lời khuyên và dạy dỗ tin kính của ông trong những việc thuộc linh của mình; "vì từ miệng ông (ông nói) tôi nhận Lời tốt lành của Đức Chúa Trời, và từ tay ông, tôi nhận Tiệc Thánh của Tiệc Chúa, và theo lời khuyên của ông, tôi định tiến hành, như Đức Chúa Trời giúp tôi." Ông đã tha thiết cầu nguyện cho mục sư mình, để ông sống lâu cho vinh hiển của Đức Chúa Trời, và có thể là công cụ cho sự cải đạo và cứu rỗi của nhiều linh hồn.
Về những sự chia rẽ trong chúng ta, ông viết như vầy: "Tôi xưng mình là thành viên của Hội Thánh Anh đã được thiết lập, mà tôi nghĩ, không thua kém hội thánh nào khác về sự tinh sạch; tôi đã chịu báp-têm, và đã tiếp tục trong sự tương giao ấy suốt đời tôi; nhưng tôi rất có lòng bác ái đối với những người Tin Lành bất đồng, thật kính sợ Đức Chúa Trời và yêu mến tôn giáo; tôi rất buồn, khi nghe những người như vậy bị lạm dụng, sỉ nhục, và khinh dể bởi những kẻ gian ác và báng bổ, những kẻ chửi thề, rủa sả, say sưa, và không chừa một sự phóng đãng nào, mà còn khoe khoang rằng họ là người của Hội Thánh Anh; Đức Chúa Trời biết, những kẻ này là nỗi sỉ nhục cho hội thánh chúng ta, và là cớ vấp lớn cho tôn giáo. Những kẻ này là những người đang phá hoại Hội Thánh, và đang kéo những sự đoán phạt xuống trên chính mình, và cả nước. Và một số giáo sĩ cao cấp của chúng ta sẽ giảng chống lại sự báng bổ trên bục giảng, nhưng dung túng nó, và cười cợt nó trong quán rượu; và thà sỉ nhục và bắt bớ một người bất đồng lương thiện, vì thật sự phục vụ Đức Chúa Trời, còn hơn khiếu nại, hay cố gắng trừng phạt một kẻ chửi thề báng bổ, một kẻ say sưa, hay một kẻ phóng đãng báng bổ Đức Chúa Trời vĩ đại; chúng ta có những luật tốt chống lại sự báng bổ, nhưng không được thi hành; đúng như lời tiên tri Ô-sê: dân thế nào, thầy tế lễ thế ấy."
"Có lần (ông nói) tôi đã quở trách một mục sư vì ngồi trong đám bạn nhàn rỗi, nghe nhiều lời nói tục tĩu và gian ác; ông ta đáp: tôi không phải quở trách những điều như vậy ngoài bục giảng. Bất cẩn và hâm hẩm trong tôn giáo (ông nói) nhiều người trong họ là như vậy; chính họ sống đời buông tuồng, và sinh lòng ghen tị với những người phục vụ Đức Chúa Trời cách nghiêm túc hơn, dù cùng một sự tương giao với họ, và là con thật của Hội Thánh. Chắc chắn (ông nói) trong ngày phán xét sẽ khoan dung hơn cho Ty-rơ và Si-đôn, hơn cho những người như vậy; đặc biệt những kẻ bắt bớ và sỉ nhục các đầy tớ của Đức Chúa Trời; ai làm cớ vấp cho một trong những kẻ này, thà bị ném xuống biển với cối đá đeo cổ còn hơn. Lạy Chúa nhân từ, xin thương xót xoay lòng những kẻ dẫn đường mù này, (ông tiếp tục như vậy) những kẻ tự xưng là mục sư của Đấng Christ, nhưng tỏ ra trái lại, bởi tham vọng và kiêu ngạo của họ, và tìm cách trả thù những anh em bất đồng nghèo của họ, thà thúc đẩy những sự thù hằn, còn hơn dùng những phương tiện cho sự hòa bình."
"Một lần khác (ông nói) tôi ở trong một bữa ăn, nơi có nhiều người tự cho mình là hội thánh cao, và có rất nhiều sự rủa sả và chửi thề trong số họ; và dù có một số giáo sĩ tại bàn, họ không tỏ vẻ không thích nó, cũng không nói một lời nào với những kẻ chửi thề. Tôi rất nghi ngờ, những người như vậy không phải là mục sư của Đấng Christ, những kẻ có thể đứng nhìn, và nghe Chủ mình bị lạm dụng, mà không có gì để nói bênh vực Ngài. Thật vậy gần đây (ông nói) có một thế hệ giáo sĩ trẻ trong chúng ta, kiêu ngạo, và... [NEEDS REVIEW: OCR] ...hợp đi học hơn là lên bục giảng."
"Chớ ai trách ông vì lòng sốt sắng của ông trong việc này, vì chính ông biết, bởi kinh nghiệm buồn, ảnh hưởng của những gương xấu của hàng giáo phẩm trên người khác lớn thế nào; vì ông kể rằng hơn 20 năm trước, khi chính ông sống một đời bất cẩn, ông đã thức một đêm ngày của Chúa, uống rượu đến sáng hôm sau, và hai giáo sĩ ở cùng ông suốt thời gian ấy; một người đã giảng ngày hôm ấy, và người kia là mục sư của giáo xứ; gần sáng, khi họ đã uống cạn nhà, một trong các mục sư đã đưa tiền, để gõ cửa một nhà khác lấy thêm rượu; khi ông về nhà, vợ ông hỏi ông, làm sao ông có thể trả lời về việc phung phí buổi tối ngày của Chúa như vậy; ông đáp, ông đã ở với hai mục sư, và ông chỉ làm như họ làm."
"Rồi khi ông sống buông tuồng, ông rất nghiêm khắc chống lại những người bất đồng; nhưng khi ông thấy những lỗi lầm trong đường lối mình, ông đã buồn về nó, và trở nên rất ôn hòa đối với họ; nghe họ thường bị sỉ nhục bởi những kẻ, chính họ sống đời xấu xa, ông đã bắt tay tìm hiểu về họ, làm quen với một số người trong họ, và xem các sách của họ, và thấy họ không phải là những người như người ta trình bày, mà là những người đáng được yêu mến; và rồi, dù ông tiếp tục trong sự tương giao trọn vẹn và liên tục với Hội Thánh cho đến ngày qua đời, chính ông đã bị sỉ nhục là người Presbyterian; điều này càng củng cố ý kiến tốt của ông về họ; vì (ông nói) những người hội thánh cao của chúng ta hầu như không thừa nhận một Cơ Đốc nhân nghiêm túc nào trong chúng ta; vì nếu một người bắt đầu nghiêm túc, người ấy bị gán cho danh hiệu Presbyterian. Chắc chắn họ không thể làm điều tử tế nào lớn hơn cho những người Presbyterian, cũng không làm điều hại nào lớn hơn cho Hội Thánh Anh."
"Điều làm ông buồn khi nghe một số người làm ầm ĩ chống lại những người mà ông biết là Cơ Đốc nhân tốt, gọi họ là kẻ gây chia rẽ, trong khi chính những người làm ầm ĩ ấy, ông nghĩ không xứng cho trọng trách lớn về các linh hồn như vậy, vì những sự vô đạo đức của họ, những khả năng nhỏ bé của họ, hay những tính tình ghen tị, không Cơ Đốc, độc ác của họ; ông ngạc nhiên sao người ta có thể xem nhẹ các linh hồn như vậy, mà bởi những sự áp đặt không cần thiết của họ, ép buộc người ta hoặc vâng theo cách tội lỗi, hoặc (như họ gọi) một sự chia rẽ đáng nguyền rủa."
"Khi đọc cuộc hội nghị tại Savoy, giữa các Giám mục và các mục sư, được vua Charles II ủy nhiệm, ông đã nói với mục sư mình rằng theo phán đoán của ông, lỗi của những sự chia rẽ của chúng ta nằm ở cửa các Giám mục, những người có quyền, và có thể đã ngăn ngừa chúng."
"Ông thường cầu nguyện cho sự chữa lành những sự chia rẽ của chúng ta, và tự an ủi mình với những lời này của Giám mục học thức Stillingfleet: Đức Chúa Trời một ngày sẽ khiến loài người tin chắc, rằng sự hiệp nhất của Hội Thánh, nằm nhiều hơn trong sự hiệp nhất của đức tin và tình cảm, hơn trong sự đồng nhất của những nghi lễ và nghi thức đáng ngờ."
XIV. Sự Cải Thiện Thuộc Linh Của Ông Từ Những Dịp Thông Thường.
Một số trong nhiều ý tưởng tốt thỉnh thoảng, mà chúng ta gặp trong các giấy tờ của ông, chúng ta sẽ ghi lại.
Ngày 1 tháng 11 năm 1699. Hôm nay, tôi hiểu, là ngày sinh của tôi; tôi giờ bước vào năm nguy hiểm thứ 63, một năm mà người ta đã quan sát thấy nhiều người chết; tôi đã thấy trong việc đọc tiểu sử, rằng Tertullian, Thánh Bernard, Luther, Melanchthon, Justus Jonas, và nhiều người khác, đã qua đời trong năm ấy của đời họ; sự chết là món nợ tôi mắc, và phải trả chẳng bao lâu, bất cứ khi nào Đức Chúa Trời vĩ đại đòi; Lạy Chúa, con sẵn lòng thuận phục ý thánh của Ngài; xin làm với con điều Ngài vui lòng; thời giờ con ngắn ngủi, công việc con lớn lao, sức con nhỏ bé; Lạy Chúa, xin giúp con cải thiện phút ngắn ngủi còn lại ấy.
Gần đây tôi đã sắp đặt nhà cửa mình, và tôi hy vọng, đã phân phối cách lương thiện và công bằng của cải trần gian mà Đức Chúa Trời tốt lành của tôi đã ban cho tôi, cố gắng trong mọi sự chết với một lương tâm tốt, điều sẽ an ủi trong giờ lâm chung.
Tôi giờ đã qua một tháng của năm đáng ngờ, và gần hơn với sự cuối cùng của mình; tôi cố gắng đứng canh giữ, và tỉnh thức, vì tôi không chắc khi nào Chúa tôi đến.
Cuối mùa hè năm sau, ông viết: Giờ những ngày bắt đầu ngắn lại, một biểu tượng của tình trạng tôi; những ngày tôi suy tàn; mùa đông và sự chết đang đến. Người khôn ngoan lo liệu cho cả hai. Hầu hết loài người lo cho thân thể và những việc trần gian của họ; nhưng khôn ngoan và hạnh phúc nhất là người lo liệu xứng đáng cho linh hồn mình, và những việc đời đời của mình; người trong lúc khỏe mạnh chuẩn bị cho bệnh tật và sự chết.
Đầu năm ông viết: Tôi giờ đã sống qua năm đáng ngờ; và tôi ngợi khen Đức Chúa Trời, đã suy gẫm về sự chết năm nay nhiều hơn trước; và tôi hy vọng, sẽ tiếp tục làm vậy suốt mọi ngày đời tôi. Sự chết sẽ đến, và chẳng bao lâu; người trẻ có thể chết, nhưng người già phải chết. Một người bạn của tôi, không lâu trước, đã vui mừng nói: giờ tôi đã sống qua năm nguy hiểm của mình, tôi hy vọng tôi có thể sống lâu; nhưng ông ta đã chết năm sau: và tôi biết sự chết có cùng quyền trên tôi năm nay, như năm ngoái, chỉ chờ một mạng lệnh từ Đấng, trong tay Ngài là mạng sống mọi người; không, tôi không thể chắc về một ngày của mình, đời thật bất trắc, và ngày của Chúa đến như kẻ trộm trong đêm; tôi hy vọng, tôi sẽ không bao giờ sống ngoài sự trông đợi sự chết, đang khi tôi còn trên đất. Lạy Chúa, xin giúp con tỉnh thức và cầu nguyện, đồng hồ cát của con vẫn đang chảy, sự tan rã của con đến gần; nhưng thời giờ bất trắc, vì vậy tôi phải chờ thời điểm của Chúa, Đấng mà tôi là tạo vật của Ngài, và Đấng mà tôi mắc mọi sự vâng lời, thời giờ của Ngài là thời giờ tốt nhất.
Khi ông bước vào năm thứ 70, ông viết: Tôi rất có thể trông đợi sự chết sẽ bắt lấy tôi trước khi năm nay qua; và tôi thấy sự suy tàn lớn trong mình, đến nỗi thời giờ tan rã của tôi hẳn phải đến gần; nếu tôi sống qua năm nay, và Đức Chúa Trời thêm ngày tháng và năm cho đời tôi, tôi ý thức chúng sẽ chỉ là lao khổ và buồn rầu, như Môi-se nói; nhưng tôi sẽ phó mọi sự cho Cha nhân từ của tôi, và hoàn toàn thuận phục ý muốn và sự vui lòng của Ngài. Đã đến lúc phải mau mắn; vì ngày đã xế chiều, và đêm đang đến, khi tôi không thể làm việc nữa. Tôi giờ đã đến gần cuối cuộc hành trình. Tôi gần xong với thế gian, và thế gian với tôi; cho đến nay tôi đã qua đi mà không có phiền muộn đáng kể nào, và nếu giờ đây lúc cuối đời, Đức Chúa Trời nhẹ nhàng đặt tay hoạn nạn Ngài trên tôi, tôi không có lý do phàn nàn, nhưng phải xưng đó là điều tôi đáng chịu, và thật tốt cho tôi, khi tôi đã bị hoạn nạn; không ai khốn khổ hơn kẻ không có nghịch cảnh.
Có lần có cuộc chọi gà và đua ngựa lớn quanh thị trấn, nhưng tôi không xem một cuộc nào, vì có một mối quan tâm nghiêm túc hơn trong tay, là chuẩn bị cho sự thay đổi lớn của mình; mọi thú vui và lợi lộc của thế gian này sẽ ích gì cho chúng ta, khi chúng ta đến nằm trên giường chết?
Khi ông đã hoàn tất năm thứ 70, ông viết: Lạy Chúa, xin khiến con khôn ngoan cho sự cứu rỗi; xin dạy con đếm những phút ngắn ngủi còn lại của thời giờ con, để chúng được dùng cho vinh hiển Ngài, và lợi ích của linh hồn bất diệt của con. Con đã sống lâu hơn con từng mong đợi; Lạy Chúa, như Ngài đã ban cho con dài ngày, với nhiều an ủi và thỏa lòng; xin ban cho con những niềm vui và an ủi của nước đời đời Ngài, vì cớ Đấng Christ.
Ngày 1 tháng Giêng. Lạy Chúa, như Ngài đã ban cho con sự sống và sức khỏe để bước vào một năm mới; vậy, con cầu xin Ngài, ban cho con một tấm lòng mới, làm mới một thần linh ngay thẳng trong con; sắp đặt mọi tình cảm con theo ý Ngài, để con yêu điều Ngài yêu, và ghét điều Ngài ghét; để con ghê tởm mọi tội lỗi cũ của con, và trở nên tạo vật mới trong Chúa Giê-xu Christ; để con dùng năm tới cho vinh hiển Ngài và lợi ích của linh hồn con; một năm qua đi, và một năm khác đến, và con vẫn gần hơn với thời giờ tan rã của mình; như năm cũ đã hết, Lạy Chúa, xin cho mọi tội lỗi con hết; như năm mới đã bắt đầu, Lạy Chúa, xin ban cho con một tấm lòng mới, và những ước muốn mới và tha thiết để bền đỗ trong sự tin kính suốt mọi ngày đời con.
Ông Henry già đã mong ước, rằng nếu đó là ý muốn của Đức Chúa Trời, ông có thể sống không lâu hơn khi ông còn hữu ích; và ước muốn của tôi là, tôi không sống lâu đến nỗi thành gánh nặng cho người khác.
Giờ mùa thu đã đến; những ngày ngắn lại, đời tôi cũng vậy; nó suy tàn mỗi ngày, và gần hết. Đó là sự khôn ngoan lớn nhất trong lúc khỏe mạnh và mạnh mẽ, chuẩn bị cho bệnh tật và sự chết; ai thật sự làm vậy, công việc chết của người ấy đã xong một nửa. Một thân thể đau bệnh sẽ khiến tâm trí không xứng hợp cho những bổn phận thánh; vì vậy thật tốt khi lao nhọc trong lúc khỏe mạnh, và làm hòa với Đức Chúa Trời lúc ấy. Tóc bạc bảo chúng ta, như những chiếc lá vàng trên cây vào mùa thu, rằng sự rụng của chúng ta gần kề; và thật nguy hiểm khi trì hoãn sự ăn năn mình đến phút cuối: nhiều người trên giường chết bị hành hạ nặng nề; một số bị tổn thương đầu óc, và trở nên vô tri; và làm sao công việc lớn có thể làm xong lúc ấy? Nhưng một đời sống đức hạnh không bao giờ nghĩ xấu về sự chết: một lương tâm tốt và một hy vọng vững chắc về sự cứu rỗi, sẽ khích lệ một người sắp chết; nhưng người tốt có thể bị đè nặng bởi những nghi ngờ và sợ hãi trên giường chết, và đi đến thiên đàng ngay cả qua cổng địa ngục.
Một năm ông viết: Năm nay có vẻ một vụ mùa bội thu, điều mà Đức Chúa Trời chúng ta, nếu Ngài vui lòng, có thể tước khỏi chúng ta; ông Hooker nổi tiếng (như tôi đã đọc trong tiểu sử ông) khi được đề nghị một chức vụ ở Luân Đôn, đã mong có một giáo xứ đồng quê hơn, nơi ông có thể thấy những phước lành của Đức Chúa Trời nảy ra từ đất. Và thật là một điều dễ chịu khi thấy những hoa trái của đất nảy lên, lớn lên, và chẳng bao lâu đến lúc chín. Ôi, ước gì chúng ta đừng đặt lòng mình quá nhiều vào những điều ấy, đến nỗi bỏ bê công việc chính.
Một năm khác ông viết: Chúng ta đã có một vụ mùa bội thu, và thời tiết gặt tốt; chúng ta sẽ lấy gì báo đáp Chúa về những ơn thương xót Ngài? Lạy Chúa, cùng với những điều này, xin ban cho chúng con ân điển Ngài, và sự bình an, và lẽ thật, trong những ngày chúng con.
Ông ghi lại một sự quan phòng đánh thức, xảy đến khiến ông rất buồn; "Hôm nay một người bạn thân của tôi đã bị giết đột ngột bởi cú ngã từ ngựa; ông ấy khỏe mạnh, và chết trong một khoảnh khắc. Ôi, mạng sống con người bất trắc biết bao (ông nói, nhân dịp này); Lạy Chúa, xin khắc điều này vào lòng con, để con ghi nhớ nó đang khi con còn một ngày để sống, và tỉnh thức và cầu nguyện, vì con không biết giờ nào Chúa con đến. Ôi, ước gì từ nay về sau, con siêng năng hơn bao giờ hết trong việc chuẩn bị cho sự chết, để dù nó tự nhiên hay bạo lực, đột ngột hay chậm rãi, nó đều hạnh phúc."
Cũng khoảng thời gian ấy, một thanh niên đã gian ác quyết tâm uống rượu mạnh đến quá độ, đến nỗi chết tại chỗ; kẻ tự sát: và một thanh niên khỏe mạnh khác, đột nhiên ngã xuống chết trong tiệm của chủ mình, và không nói thêm một lời nào; ba tai nạn buồn này xảy ra trong và quanh Nantwich, trong chưa đầy ba tuần; về điều này ông viết: "Những kẻ đặt lòng mình vào thế gian này dại dột biết bao, thế gian mà chúng ta phải coi là kẻ thù, nó sẽ nịnh hót chúng ta bằng những thú vui của nó, nhưng sẽ lừa dối chúng ta, sẽ hôn và giết. Chúng ta đã nghe nhiều người đã..."
...rất tệ, nhưng lúc chết, đã được mở mắt, và lương tâm được đánh thức; một người kêu lên: Hãy kêu tôi lần nữa! Người khác: Than ôi! Đời tôi đã xong, mà công việc tôi chưa xong! Người khác nữa: Ôi, ước gì Đức Chúa Trời thử tôi một lần nữa! Ôi, ước gì loài người có cùng một tâm trí bây giờ, như họ sẽ có lúc ấy! Và làm điều mà họ sẽ ước mình đã làm, khi đã quá muộn!
Có lần ông Bromfield đã giảng xuất sắc về sự ăn năn, và sự nguy hiểm của việc trì hoãn nó; tại đám tang của một thanh niên, bị sét đánh chết trong một khoảnh khắc, đang lúc sức lực sung mãn. Đó thật là một tiếng sấm cảnh báo cho tất cả chúng ta còn ở lại, hãy luôn tỉnh thức; vì ai biết một ngày, một giờ, một phút có thể đem lại điều gì.
Dù sự chết không đến đột ngột với mọi người, nó đến bất ngờ với nhiều người, và không được chào đón với hầu hết: nhưng như Tổng Giám mục Tillotson đã nói về cái chết đột ngột của ông Gouge: đối với ông ấy không có cái chết nào là đột ngột; vì công việc liên tục của đời ông, là sự chuẩn bị tốt nhất cho sự chết; đến nỗi nó là một ân huệ, và càng đột ngột, càng dễ dàng.
"Có lần, mẹ vợ tôi qua đời (năm 1708), người duy nhất, trừ một người, đã chết trong gia đình tôi 36 năm; và giờ đây Đức Chúa Trời vui lòng bởi sự chết tạo một chỗ trống trong gia đình tôi, nó sẽ tiến triển thế nào, chỉ Đức Chúa Trời khôn ngoan duy nhất biết, Đấng làm mọi sự tốt lành, Đấng mà tôi khiêm nhường thuận phục, tin cậy nơi Ngài, rằng Ngài sẽ ban cho tôi sức mạnh và kiên nhẫn, chịu đựng bất cứ điều gì Ngài vui lòng giáng trên tôi, sống hay chết, vì Ngài là Cha nhân từ của tôi."
"Ôi, chớ để tôi mất một khoảnh khắc nào của thời giờ quý báu này, chớ để tôi phí nó trong những việc tầm thường nhàn rỗi và dại dột; nhưng hãy dùng mỗi khoảnh khắc của nó làm công việc mà Cha tôi đã sai tôi làm; nếu tôi làm vậy, thời giờ tôi, dù ngắn ngủi thế nào, cũng sẽ đủ dài; nhưng nếu tôi phung phí nó trong việc không làm gì, hay không làm điều gì có mục đích, tôi sẽ thấy thiếu nó, khi đã quá muộn."
Như ông đã cải thiện những dịp trong thời mình như vậy, ông cũng rất thích đọc lịch sử Hội Thánh, đặc biệt tiểu sử của những người tốt lành, cả cổ đại lẫn hiện đại, và đã sưu tập nhiều từ chúng: "Đọc tiểu sử của những người tốt lành là niềm vui của tôi, và mong ước tha thiết của tôi là noi theo những gương tốt của họ; xin Chúa giúp tôi làm vậy."
Ông đã đọc với nhiều tình cảm, tiểu sử của các vị tử đạo, thán phục những gì họ đã chịu vì Chúa và Thầy dấu yêu của họ; "Tôi nghĩ (ông nói) tôi đã sống đến tuổi khá (lúc ấy gần 62) nên vui lòng đón nhận một cái chết tự nhiên, khi rất nhiều người, giữa những ngày tháng của họ, đã với niềm vui và thỏa lòng lớn, chịu những cái chết tàn khốc và bạo lực, và đã tuyên bố, họ thà chết còn hơn sống: một hy vọng vững chắc về sự cứu rỗi sẽ làm cho giường chết dễ dàng." Ông đã thu thập nhiều điều rất hữu ích cho mình, từ tiểu sử của ông Philip Henry.
Đã sưu tập những đoạn xuất sắc từ sách của ông Burghall, gọi là "Con Đường Trọn Vẹn Để Chết Trong Bình An"; ông thêm: "Tôi biết ông Burghall ở Acton rất rõ; ông là một mục sư tin kính nghiêm túc, bị đuổi khỏi chức vụ tại Acton vào ngày Bartholomew đen năm 1662, trong số rất nhiều anh em tin kính của ông khắp nước Anh, càng đáng tiếc; tôi đã nghe ông giảng nhiều lần, một lần tại nhà thờ Nantwich, một bài giảng dò xét linh hồn, đã cảm động tôi nhiều."
XV. Tình Yêu Của Ông Đối Với Việc Lui Khỏi Sự Bận Rộn Của Thế Gian.
Khi ông gần 70 tuổi, ông rất chán ngán sự bận rộn của thế gian. "Đã nhiều năm (ông nói) tôi mong muốn thôi công việc, và lui vào nơi kín nhiệm, để tôi dâng mình hoàn toàn cho công việc lớn là chuẩn bị cho thế giới sẽ đến. Tôi đã thường ước ao, và vẫn còn cùng một ý, rằng tôi ở một nơi kín nhiệm nào đó, nơi tôi không biết ai, và không ai biết tôi, miễn là đó là nơi sự tin kính được thực hành. Tôi muốn kết thúc với thế gian, trước khi sự chết đẩy tôi ra khỏi nó."
Ông đã định như vậy nhiều năm trước, nhưng mãi đến hơn một năm trước khi qua đời, ông mới dọn từ nhà ở đồng quê, vào thị trấn Nantwich, để ông được tự do khỏi gánh nặng của thế gian, điều ông thấy đã là trở ngại cho ông trong những việc thuộc về linh hồn, và để ông được gần nhà thờ. Ông ý thức, thị trấn có nhiều cám dỗ loại khác, trước đây đôi khi quá mạnh đối với ông; nhưng ông đặt lòng tin nơi ân điển của Đức Chúa Trời, để giải cứu ông khỏi chúng, và tự trang bị bằng những suy xét này: "Nếu giờ đây tôi sa ngã, và trở lại như chó liếm lại đồ nó đã mửa, tình trạng tôi sẽ khốn khổ biết bao? Tôi sẽ coi mình là kẻ bị bỏ, và hư mất đến đời đời; và thà tôi chưa từng biết đường công bình còn hơn; nếu ai lui đi, linh hồn Ta chẳng lấy làm đẹp lòng người đó. Kẻ lui đi trong lòng sẽ đầy dẫy đường lối mình. Tôi phải hằng ngày tỉnh thức và cầu nguyện, kẻo sa vào cám dỗ. Và phúc thay những người mà những ngày cuối cùng là những ngày tốt nhất, và những việc lành cuối cùng nhiều hơn những việc đầu."
Ông chỉ giữ lại rất ít để nuôi mình, nhưng nói: "Tôi có đủ thế gian này, và nhiều như tôi mong muốn. Và giờ đây, tôi hy vọng không dọn đi nữa, cho đến khi tôi được dọn đi bởi sự chết; điều mà tôi cho là, sẽ trong một thời gian rất ngắn. Lạy Chúa, ý Ngài được nên trong mọi sự, dù sống hay chết."
Một thời gian sau khi dọn vào thị trấn, ông viết như vầy: "Tôi ngợi khen Chúa, tôi thấy nhiều an ủi và thỏa lòng trong việc dọn đi gần đây của mình; tôi thoát khỏi rất nhiều sự lo lắng và phiền muộn trần gian, điều tôi đã bị vướng bận lâu nay; thường (hỡi linh hồn ta) vì tôi đã lui vào nơi kín nhiệm, theo ước muốn mình, hãy cố gắng và nỗ lực hết sức mình, dùng nó cách tốt nhất; để tôi càng ngày càng khinh dể những sự của thế gian hư không này, và đặt tình cảm mình vào những sự trên cao."
Nhưng ông vẫn thấy sự an nghỉ thật của mình không ở thế gian này; mọi lần dọn đi của chúng ta, đang khi chúng ta ở phía này của Ca-na-an, chỉ là từ một đồng vắng này sang một đồng vắng khác. Chính trong tình trạng tương lai, chứ không phải trong đời này, mới có sự an nghỉ thật còn lại cho dân Đức Chúa Trời.
XVI. Lời Khuyên Của Ông Cho Các Cháu.
Ông đề tặng một trong những cuốn sách nhỏ của mình cho ba cháu gái: "Phước lành của ông (ông nói) ông tự do ban cho các cháu, và những lời cầu nguyện tha thiết của ông dâng lên Đức Chúa Trời Toàn Năng, xin Ngài ban phước lành và ân điển Ngài trên các cháu, để các cháu sống thánh khiết và chết hạnh phúc; đây là ước muốn tha thiết của ông nội già nghèo của các cháu. Ông không thể cho các cháu lời khuyên như ông muốn; tuy nhiên, ông sẽ làm hết sức mình, và hy vọng các cháu sẽ chú ý đến nó, và tuân theo nó, khi ông nằm mục nát trong bụi đất."
"Trước hết, và trên hết mọi sự, hãy phục vụ Chúa trong thần linh và lẽ thật; yêu Ngài hết lòng; coi mọi sự ở đời dưới này là không giá trị, so với Đức Chúa Trời và Đấng Christ; cẩn thận giữ các luật thánh và điều răn của Đức Chúa Trời; siêng năng cầu nguyện và nghe Lời. Ai muốn nếm tình yêu của Đức Chúa Trời, không được xa lạ với sự suy gẫm và cầu nguyện; và không được lạnh nhạt hay thất thường trong chúng; nhưng phải ở và bước đi trên cao với Đức Chúa Trời; người ấy phải hoàn toàn chuyên tâm cải thiện ta-lâng được giao phó. Ý định và nghề nghiệp trên đất của người ấy phải là làm mọi điều thiện có thể, và giữ linh hồn mình sạch khỏi xác thịt và những sự phù phiếm trần gian, và đối với một linh hồn như vậy, Đức Chúa Trời sẽ tỏ tình yêu Ngài. Các con ngoan, ông nài xin các cháu lần nữa và lần nữa hãy phục vụ Đức Chúa Trời, rồi Ngài sẽ ban phước cho các cháu; hãy sống đời tin kính, các cháu sẽ hạnh phúc ở đây và đời sau. Hãy nhớ Đấng Tạo Hóa ngươi trong những ngày thơ ấu, vì sự tin kính là lợi lớn, gieo gì các cháu sẽ chắc chắn gặt nấy. Chớ nghĩ làm điều ác, mà mong điều tốt. Ông yêu cả thân thể lẫn linh hồn các cháu, và muốn các cháu làm tốt cho cả hai, bằng cách sống trong sự kính sợ Đức Chúa Trời."
"Hãy đặc biệt giữ gìn danh tiếng các cháu; nó tốt hơn dầu quý, và đáng chọn hơn giàu sang lớn; hãy nhớ câu các cháu đã học:
Hãy cẩn thận giữ uy tín, nó mau mất,
Được bởi nhiều việc làm, mà mất bởi một.
Con đường để được và giữ một danh tốt, là sống trong sự kính sợ Đức Chúa Trời; khiêm tốn, trong sạch, và đức hạnh, điều sẽ làm đẹp lòng Đức Chúa Trời các cháu, vui lòng bạn bè các cháu, và trở nên an ủi cho chính các cháu. Ông truyền cho các cháu, nhân danh Đức Chúa Trời, hãy coi chừng đám bạn của những thanh niên phù phiếm, buông tuồng; chớ để những kẻ như vậy vào đám bạn các cháu, cũng đừng vào tầm mắt, hay ý tưởng các cháu; nhưng hãy chạy trốn khỏi chúng, như khỏi sư tử hay gấu."
"Hãy tha thiết nài xin ân điển thiêng liêng dẫn dắt, khuyên bảo, và lập vững các cháu; vì không có nó chúng ta không thể làm gì. Hãy nhớ mắt Đức Chúa Trời hằng ở trên các cháu mọi lúc mọi nơi. Hãy cố gắng sống trong những gia đình tin kính, ở nơi Đức Chúa Trời ở, và ở trong đám bạn như những người các cháu còn hy vọng ở cùng trên thiên đàng; rồi lúc chết, các cháu chỉ đổi chỗ, chứ không đổi bạn. Như sự chết để chúng ta thế nào, sự phán xét sẽ thấy chúng ta thế ấy: không gì bay nhanh bằng linh hồn ra khỏi thân thể. Cõi đời đời treo trên một khoảnh khắc, vì đời chúng ta là như vậy. Hãy hỏi lòng các cháu mỗi tối, các cháu đã làm gì hôm nay; vì bất kỳ đêm nào cũng có thể là đêm cuối của các cháu; hãy làm việc và cầu nguyện, tin, ăn năn, được sự bảo đảm về thiên đàng, và hạnh phúc đời đời. Những an ủi trần gian ngắn ngủi, giàu sang có cánh, sắc đẹp chỉ sâu bằng da: tất cả chỉ là hư không. Một trí khôn bọt bèo và một đời sống xấu xa sẽ dẫn thẳng đến vô thần, là sự gian ác chủ chốt của thời này. Ý tưởng không tự do, lời nói cũng không tử tế, cả hai sẽ đoán xét chúng ta ngày khác. Hãy sẵn sàng cho sự chết, đó là một lời lớn để nói trên nền tảng tốt: tôi dám chết; hãy chuộc thời giờ, vì sự nhớ lại những giờ tốt đã phí phạm sẽ đau đớn biết bao!"
"Hãy vâng lời, yêu thương và hiếu thảo với cha các cháu, hãy nghe lời khuyên của người trong mọi việc các cháu, cả thuộc linh lẫn thuộc thế. Ôi, ước gì tất cả các cháu đều là niềm an ủi lớn cho cha các cháu, như người đã là cho ông. Người giờ đã trên 40 tuổi, và ông có thể thật lòng nói, người chưa từng làm phiền hay buồn lòng ông trong suốt đời mình, nhưng luôn hiếu thảo, yêu thương, và vâng lời ông; ông phải xưng nhận rằng, người đã là sự giúp đỡ lớn cho ông trong cuộc chiến thuộc linh của mình: hãy chắc rằng tất cả các cháu cố gắng làm vui và an ủi lòng cha các cháu, như người đã làm vui và an ủi lòng ông."
"Còn mẹ các cháu, các cháu ít biết về bà; Đức Chúa Trời vui lòng đem bà ra khỏi một thế gian phiền muộn, khi các cháu còn thơ ấu; bà là người đàn bà tin kính, khiêm tốn, tốt lành; ông cầu nguyện các cháu được giống bà, và các đức hạnh của bà, bởi ân điển của Đức Chúa Trời, được khắc vào lòng tất cả các cháu; bà là mẫu mực của sự tin kính và kiên nhẫn; từ nhỏ bà đã khôn ngoan và nghiêm túc, không chút nào kiêu ngạo hay phù phiếm; trong việc gả mình, bà đã nghe lời khuyên của cha mẹ tin kính và khôn ngoan; bà có tính tình vững chắc, nghiêm túc, và rất cẩn thận về đám bạn mình giao thiệp hay gặp gỡ."
"Các con ngoan, như các cháu quý điều tốt của mình, hay trông đợi phước lành của Đức Chúa Trời, và sự an ủi ở đây, và hạnh phúc đời đời về sau, chớ xem nhẹ hay khinh dể lời khuyên hay lời bảo của một ông nội già sắp chết; dù ông còn sống, không thể lâu nữa, vì đây là năm thứ 67 của tuổi ông, vì vậy ông hằng ngày trông đợi và chuẩn bị cho sự thay đổi lớn của mình, điều các cháu có thể thấy, nếu các cháu chịu khó đọc những suy gẫm yếu ớt sau đây; và vì ông đã viết chúng để dùng riêng, ông mong chúng đừng bị phơi bày cho sự chế nhạo của những người xấu."
"Các con yêu dấu, ông sẽ kết thúc lời khuyên yếu ớt của mình, với một vài câu Kinh Thánh bổ ích: Rô-ma 8:13: Vì nếu anh em sống theo xác thịt thì phải chết; song nếu nhờ Đức Thánh Linh, làm cho chết các việc của thân thể, thì anh em sẽ sống. Hê-bơ-rơ 13:16: Chớ quên làm việc lành và chia sẻ, vì Đức Chúa Trời vui lòng về những của lễ như vậy. Thi Thiên 50:22: Hỡi các ngươi quên Đức Chúa Trời, hãy suy xét điều này. Phục Truyền 32:29: Ôi! Ước gì họ khôn ngoan, hiểu điều này, và xét đến sự cuối cùng của mình."
"Giờ đây Đức Chúa Trời của mọi lòng thương xót, quyền năng, và tình yêu, ban phước cho tất cả các cháu, và giữ các cháu trong đức tin và sự kính sợ thật của Ngài; trong sự hiểu biết Đức Chúa Trời, và Con Ngài là Chúa Giê-xu Christ, đời đời. A-men."
XVII. Sự Trông Đợi Và Chuẩn Bị Của Ông Cho Sự Chết.
Đây thật là chủ đề chính của những giấy tờ ông đã viết; người ta có thể sưu tập một tập nhỏ những suy nghĩ nghiêm túc của ông về sự chết, và những đoạn ông đã viết liên quan đến nó. Chính cảm nhận ông có về sự chết đã thúc đẩy ông đưa ra mọi lời khuyên này, và sự quan tâm về linh hồn mình, và ông đã được an ủi về nó trong những giờ lâm chung của mình.
Ngày 6 tháng 9 năm 1698. Đó là suy nghĩ nghiêm túc của tôi, và ước muốn của lòng tôi, ghi lại hay soạn điều gì đó như một sự chuẩn bị, cho sự tan rã sắp đến của tôi. Tôi giờ đã trên 68, đầu tôi bạc, mắt tôi mờ, sức tôi suy, những mảnh vụn bay ra, và cây phải ngã: thật là sự khôn ngoan lớn cho mọi người chuẩn bị cho sự chết, đặc biệt người già; người trẻ có thể, người già phải chết; đó là sứ giả không được chào đón với hầu hết. Nhưng thật là dại dột lớn khi chống lại dòng chảy như vậy, và bỏ bê một công việc phải làm. Sự chết chắc chắn nhất; và không gì cần thiết hơn việc lo liệu xứng đáng cho linh hồn, và sự chuẩn bị nghiêm túc cho giờ chết và ngày phán xét, điều là mục đích thật của tôi. Lạy Chúa nhân từ, vì cớ lòng thương xót Ngài, xin dẫn dắt và giúp đỡ tôi trong công việc lớn và cần thiết nhất này, bởi Đức Thánh Linh Ngài, để tôi bền đỗ trong bổn phận này của mình, suốt mọi ngày đời tôi, cho đến khi sự thay đổi của tôi đến. Vì mục đích này, đó là ý định của tôi, sưu tập một số câu Kinh Thánh nói về sự chết và sự phán xét; cùng với những lời nói của một số người tốt lành, và những cảm nghĩ yếu ớt của chính tôi, thích ứng với tình trạng mình. Nếu tôi ấp ủ sự gian ác trong lòng, Chúa sẽ không nghe lời cầu nguyện tôi: xin chớ bỏ tôi trong lúc tuổi già."
"Xin chớ xa con, hỡi Đức Chúa Trời con, hãy mau giúp con. Giờ khi con già và tóc bạc, xin chớ lìa bỏ con. Con có ai trên trời ngoài Ngài. Gióp 14:14: Nếu loài người chết, có được sống lại chăng? Khải Huyền 14:13: Phước thay những kẻ chết trong Chúa. Thi Thiên 89:48: Người nào sống mà chẳng thấy sự chết? Sáng Thế Ký 3:19: Ngươi là bụi đất, và sẽ trở về bụi đất. Ê-sai 40:6: Mọi xác thịt như cỏ. Gia-cơ 4:14: Đời sống anh em là gì, chẳng qua như hơi nước. Thi Thiên 39:5: Mọi người trong tình trạng tốt nhất chỉ là hư không. Ma-thi-ơ 24:44: Vậy hãy sẵn sàng. Gióp 14:1: Loài người... ít ngày và đầy dẫy sự phiền muộn. Lạy Chúa, xin cho con biết sự cuối cùng con. Hê-bơ-rơ 9:27: Đã định cho loài người chết một lần, rồi chịu phán xét. Truyền Đạo 12:14: Đức Chúa Trời sẽ đem mọi việc ra đoán xét. 2 Cô-rinh-tô 5:10: Chúng ta thảy đều phải ứng hầu trước tòa án Đấng Christ."
"Đó là ước muốn tha thiết và nỗ lực của tôi lìa bỏ tội lỗi, trước khi nó lìa bỏ tôi. Ai lại không trang bị mình chống lại kẻ thù, đe dọa mỗi giờ? Hơi thở chúng ta trong tay Đức Chúa Trời; chúng ta có thể khỏe một khoảnh khắc, và chết khoảnh khắc sau. Nhiều người đã đi ngủ khỏe mạnh, và chết trước sáng. Thời gian khi nào, nơi nào, cách nào, đều bất trắc. Nhiều người bị đem đi, không chỉ giữa những ngày tháng họ, mà giữa những tội lỗi họ. Đó là ước muốn tha thiết của tôi làm hòa với Đức Chúa Trời trong lúc khỏe mạnh, để tôi không phải mua dầu, khi tôi phải đốt nó. Thật nguy hiểm khi trì hoãn sự ăn năn, điều khiến giường chết không yên, và giờ lâm chung không thoải mái. Ông George Herbert trên giường chết đã nói: Tôi buồn, tôi không có gì dâng cho Đức Chúa Trời nhân từ của tôi, ngoài tội lỗi và khốn khổ: nhưng tội đã được tha, và vài giờ nữa sẽ chấm dứt khốn khổ. Ai sống tốt, không thể chết tệ; nhưng ai sống không kính sợ, sẽ chết không hy vọng; ai không có ân điển trong đời, không thể có sự bình an thật trong sự chết. Ngày dài nhất cũng có đêm, và đời dài nhất cũng có sự chết; linh hồn người nào không ở trong tình trạng tốt, là người không muốn nghĩ đến sự chết."
"Khi sự chết gọi, tôi tin, tôi sẽ sẵn lòng đi, như xác thịt và huyết cho phép, vì tôi sẵn lòng lìa bỏ mọi sự trong thế gian này. Tôi mong sống trong sự trông đợi sự chết liên tục; vì điều đó sẽ khiến một người cẩn thận hơn phục vụ Đức Chúa Trời, và sẽ khiến một đời tin kính càng dễ chịu hơn; nó sẽ kiềm chế những ước muốn quá độ về thế gian, và đó là mạng lệnh rõ ràng của Đấng Cứu Chuộc chúng ta, rằng chúng ta luôn tỉnh thức."
"Chết là một việc nghiêm túc; đó là một công việc tự nó. Một người bạn sắp chết có lần nói với tôi: Chết là một việc khó. Đó là lời nói của một người: nếu tuổi trẻ ngươi đã lỗi lầm, đó là an ủi nếu tuổi già ngươi khác đi; xấu khi gian ác, nhưng tệ hơn khi tiếp tục như vậy."
"Ngươi nghĩ gì về giờ chết của mình, và linh hồn sắp lìa của mình, nó chẳng bao lâu sẽ bị đòi nơi ngươi; Đấng Christ sẽ nhận nó chăng? Ngươi đã chắc chắn về điều ấy chưa? Nếu chưa, ngươi chưa làm gì cả, mà hư mất đến đời đời! Nếu sự sống có giá trị như chúng ta nghĩ, linh hồn chúng ta đáng giá bao nhiêu? Nhưng chúng ta tha thiết đuổi theo những bóng, và buông bỏ thực chất; chúng ta bận rộn mình về những việc tầm thường, và bỏ bê những việc trọng đại nhất."
Ngày 15 tháng 7 năm 1700. Tôi mong, đó là thói quen hằng ngày của tôi đang khi tôi sống, và còn khả năng, suy gẫm điều gì đó về sự chết, và về những giờ lâm chung của tôi. Ông B. trong sách Chuyên Luận Về Sự Từ Bỏ Mình, đưa ra nhiều lý do, tại sao chúng ta nên thuận phục sự chết, và sẵn lòng chết. Mạng sống chúng ta không phải của chúng ta, mà của Đấng đòi chúng, và Ngài là Chúa của chúng: những vua chúa lớn nhất cũng phải chịu nhát chém của sự chết: mọi sự trên trời và dưới đất đều ở trong sự định đoạt của Đức Chúa Trời: Ngài ban và lấy sự sống theo ý muốn: biết bao thú vật, chim chóc, và cá chết, để nuôi chúng ta! Những thánh đồ tốt nhất đã đi con đường này trước chúng ta: Chúa Giê-xu chúng ta đã uống chén đắng này, để thắng sự chết và nhổ nọc nó cho chúng ta: người tốt nhất có thể sợ hãi, nhưng sự chết chấm dứt mọi sợ hãi của họ; khi nó qua rồi: chúng ta nên sẵn lòng lìa bỏ thế gian gian ác này, để đến với hội chúng vinh hiển trên cao. Người ta nghĩ những suy xét này đủ, để khiến một Cơ Đốc nhân sẵn lòng lìa bỏ sự sống cách tự do.
Và sau đó ông viết: Đó là sự khôn ngoan lớn nhất trong lúc khỏe mạnh và mạnh mẽ, chuẩn bị cho bệnh tật và sự chết; ai thật sự làm vậy, công việc chết của người ấy đã xong một nửa. Tôi càng phải làm hơn bây giờ: vì cha mẹ tôi đều qua đời trước tuổi tôi; tôi có ba anh em, và đều đã chết. Và đây là năm nguy hiểm của tôi. Tôi mong, những ý tưởng về sự chết lấp đầy tôi hằng ngày, để tôi làm quen với nó. Một người nói: "Ôi linh hồn dại dột, ước gì ngươi tham cõi đời đời, như ngươi tham một đời chóng tàn, hay hư nát; và tham sự hiện diện phước hạnh của Đức Chúa Trời, như ngươi tham ở lâu với đất và tội lỗi. Nếu chúng ta yêu Đức Chúa Trời, mạnh như kẻ ham tiền yêu của cải mình, hay kẻ tham vọng yêu danh vọng mình, chúng ta đã không miễn cưỡng lìa bỏ thế gian, và đến cùng Đức Chúa Trời. Hãy quay ý tưởng ngươi khỏi những sự phù phiếm của thế gian này, hãy chuyên tâm học về cõi đời đời, và bận rộn mình về đời sẽ đến; hãy lao nhọc đưa lòng các ngươi lên thiên đàng, và chắc chắn chính các ngươi sẽ theo sau chẳng bao lâu."
"Tôi không có thành còn lại ở đây, chớ để tôi đặt tình cảm mình vào những sự của thế gian này; hãy để tôi thường xét rằng thân thể nghèo hèn này của tôi, sẽ trở nên hôi thối như xác chết đê hèn nhất, phải nằm trong đất, và trở nên mồi cho giòi bọ; nhưng linh hồn tôi sẽ còn sống đến đời đời. Sự chết không có quyền trên phần bất diệt ấy; tôi ngợi khen Chúa, và lòng tôi vui mừng, rằng gần đây tôi đã vào phương pháp này, suy xét và suy gẫm nhiều về sự cuối cùng của mình."
"Tôi thường thấy những người trẻ và khỏe hơn tôi, đi trước tôi; nhưng đó hẳn là phần tôi chẳng bao lâu; sự khoan dung không phải là sự tha; sự chết sẽ không bị trì hoãn hay kiềm chế."
"Đó là mối quan tâm lớn nhất của đời người là chuẩn bị cho sự chết; nhưng than ôi! Nó bị hầu hết loài người bỏ bê nhiều, họ đặt ngày dữ xa, và hứa với mình sống lâu, khi họ không biết một ngày có thể đem lại điều gì; họ không nhớ sự chết, sự chết chắc chắn sẽ nhớ họ; và những kẻ gác lại những ý tưởng về sự chết, chắc chắn cuối cùng sẽ bị bất ngờ, và bị bắt bất thình lình, để rồi kinh ngạc đời đời. Ôi, những hy vọng lừa dối! Chúng đã lừa dối biết bao người? Và đang khi các ngươi hứa với chúng tuổi già, các ngươi đã cắt đứt chúng trong tuổi trẻ: rồi mọi kho báu, thú vui, và danh vọng của thế gian sẽ chẳng ích gì cho các ngươi; rồi được Đức Chúa Trời thương, được quan tâm đến Đấng Christ, và một lương tâm tốt, là những điều sẽ giúp chúng ta, và làm cho giường chết dễ dàng. Lạy Chúa nhân từ, xin giúp con, để con không chỉ viết những điều tốt này trong sách mình, mà còn thực hành chúng."
"Tôi nghi ngờ quá nhiều người không bao giờ nghĩ đến việc ăn năn, cho đến khi ngày chết của họ đến; và rồi, họ sẽ cho gì để thoát khỏi nó? Rồi, những lời hứa vâng lời mới nào, mà lại chứng tỏ vô ích, như của Pha-ra-ôn? Nhiều người như thủy thủ, họ không bao giờ tìm kiếm sự giúp đỡ, đang khi họ còn tự giúp mình được. Hỡi linh hồn ta, hãy nhớ cõi đời đời, hãy nhớ rằng cõi đời đời, có thể bắt đầu hôm nay, hay ngày mai, mà không bao giờ kết thúc."
"Tôi phải ở trong sự định đoạt của Đức Chúa Trời, dù tôi muốn hay không; không có sự an nghỉ nào cho các linh hồn, ngoài ý muốn của Đức Chúa Trời; chính ý muốn riêng của chúng ta đã làm hại chúng ta, chúng đã cai trị chúng ta, chúng là kẻ thù lớn nhất của chúng ta, bệnh tật chúng ta, ngục tù chúng ta, cho đến khi chúng được đưa đến thuận phục ý muốn của Đức Chúa Trời; không có sự bình an hay an nghỉ thật nào, ngoài sự phù hợp ý muốn chúng ta với ý muốn của Đức Chúa Trời."
"Chuẩn bị cho sự thay đổi lớn của tôi là mối quan tâm chính của tôi trong thế gian này; đó là một bản chất cao, đó là mối quan tâm của linh hồn tôi, quý hơn cả thế gian. Ông F. có nhiều lời nói xuất sắc thích hợp với mục đích hiện tại: Đời người ngắn ngủi và chóng qua; những ngày chúng ta trên đất, ít và bất trắc; vậy tôi phải cẩn thận biết bao, quản lý mỗi giờ cho tốt? Mọi thời giờ đã qua, không thể lấy lại, và chút ít còn lại, bay nhanh: nó sẽ qua nhanh biết bao, một nhát chém bất ngờ của sự chết có thể kết thúc nó đột ngột thế nào? Và đây là mọi cơ hội tôi có, để làm hòa với Đức Chúa Trời, và chuẩn bị cho một thế giới đời đời. Tôi không thể có công việc nào quan trọng hơn, hơn bảo đảm hạnh phúc của linh hồn tôi trong thế giới khác; mọi công việc khác sẽ có ý nghĩa gì cuối cùng, nếu việc này bị bỏ bê? Nhưng tôi đã phí phạm thời giờ quý báu của mình trong sự lười biếng và nhàn rỗi, trong những trò vui dại dột và đám bạn có hại, trong những ý tưởng hư không và những cuộc trò chuyện vô ích biết bao? Lạy Chúa, xin khiến những suy gẫm này có hiệu lực, ngăn ngừa tôi mất thời giờ trong tương lai, điều mà, sớm hay muộn, sẽ được coi là [NEEDS REVIEW: OCR]. Ôi, thời giờ thử thách của tôi để đến cõi đời đời nhanh biết bao, ngắn biết bao? Chuẩn bị cho một tình trạng đời đời là một công việc khó khăn, quan trọng biết bao? Tất cả thế gian này là gì, nhỏ bé biết bao, thật là hư không biết bao, đối với một linh hồn sắp lìa? Và tôi há sẽ tiếp tục đuổi theo những bóng, và tự vui thích với những giấc mơ trống rỗng, đang khi rất gần sự phán xét cuối cùng của mình. Vậy hãy để tôi cố gắng khắc sâu sự suy xét về sự chết và cõi đời đời, như ở gần, vào lòng tôi; để tôi bước đi và sống, trò chuyện và cầu nguyện, và ăn ở trong mọi sự, như gần một tình trạng không thay đổi! Thời giờ tôi gần hết, tôi phải sớm nắm lấy bàn tay lạnh của sự chết, Lạy Chúa, xin dẫn dắt và giúp đỡ tôi trong mối quan tâm lớn này."
"Hãy nhớ điều này (hỡi con người) rằng ngươi sẽ trở về; đây là một câu buồn, mà chính Đức Chúa Trời đã phán với A-đam; ngươi chỉ là bong bóng, đời ngươi như bóng của giấc mơ; sao ngươi chất đống của cải, hỡi kẻ tham lam khốn khổ, khi đêm nay của cải ngươi có thể bị lấy khỏi ngươi, hay ngươi bị lấy khỏi nó! Tôi ngợi khen Đức Chúa Trời, những ý tưởng về sự chết thường ở trong tâm trí tôi, và sự thay đổi lớn của tôi vẫn trước mắt tôi; thời giờ tôi ngắn ngủi, những ngày còn lại của tôi ít ỏi; nhưng tôi sợ, tôi không chuẩn bị cho sự chết như tôi phải làm. Trong tôi, tức là trong xác thịt tôi, không có điều lành nào ở. Muốn thì có, nhưng làm điều lành thì tôi không biết làm sao."
"Tôi rất có thể trông đợi tiếng gọi của sự chết mỗi ngày; công việc tha thiết nhất tôi có thể bắt tay, là chuẩn bị cho nó, và để làm vậy, thường xét xem tôi sẽ ra sao, khi tôi nằm thở hổn hển và rên rỉ trên giường chết."
"Vì vậy tôi thường nghĩ về sự chết, vì đó là ước muốn tha thiết của tôi rằng khi nó đến, nó không khủng khiếp đối với tôi. Sự chết có sự kinh khiếp trong nó, vì vậy tôi muốn học cách không sợ nó; cách không bao giờ sợ sự chết, là luôn nghĩ về nó."
"Suy gẫm về sự chết là cần thiết cho mọi người, đặc biệt người già; đồng hồ cát của chúng ta luôn chảy, và giờ gần cạn; thời giờ chúng ta luôn đi, và giờ gần hết; chúng ta có một chân trong mồ; sự chết hằng ngày đứng trên đầu chúng ta, sẵn sàng đánh; vì vậy tôi phải nói, hôm nay tôi đứng tại cửa cõi đời đời, vì chúng ta hằng ngày chết, hãy luôn nghĩ về đồng hồ cát của ngươi."
"Tôi thường nghĩ về sự chết, nhưng không thể sống xứng với những gì những ý tưởng ấy đòi hỏi, như tôi muốn và phải; cũng không làm bổn phận mình đối với Đức Chúa Trời với sự sống và lòng sốt sắng như tôi phải. Hỡi linh hồn ta, hãy nghĩ xem cả thế gian sẽ ích gì cho một người sắp chết!"
"Sự bình an với Đức Chúa Trời, và sự bình an của lương tâm, quý hơn cả thế gian."
"Học giả Salmasius đã nói trên giường chết: Ôi! Tôi đã mất một thế giới thời giờ; thời giờ, điều quý báu nhất trên thế gian, nếu tôi có thêm một năm nữa, nó sẽ được dùng trong các Thi Thiên của Đa-vít, và các thư của Phao-lô: Ôi các ông! Hãy ít nghĩ đến thế gian, và nghĩ đến Đức Chúa Trời nhiều hơn. Sự kính sợ Đức Chúa Trời là sự khôn ngoan thật."
"Tôi thấy hay nghe mỗi ngày về cái chết của người này hay người khác, trẻ hơn tôi, họ đi xuống mồ trước tôi; tôi còn sống, nhưng đang trông đợi: tôi biết phần sẽ rơi trên tôi bất cứ khi nào Đức Chúa Trời vui lòng, tôi hy vọng, tôi sẽ với sự nhu mì và kiên nhẫn, thuận phục ý muốn của Cha trên trời tôi, và tự do phó linh hồn mình cho Đấng đã ban nó."
"Một người nói: Lạy Đấng Cứu Chuộc tôi, con phó linh hồn con cho Ngài; nó là của Ngài bởi sự cứu chuộc, của Ngài bởi giao ước, được đóng ấn bởi Đức Thánh Linh Ngài; Ngài đã hứa không để mất nó, đã hứa sự an nghỉ cho những linh hồn mệt mỏi; Lạy Chúa, con không chỉ mệt mỏi vì chịu khổ, mà mệt mỏi vì tội lỗi, mệt mỏi vì xác thịt, mệt mỏi vì sự tối tăm, nguội lạnh, xa cách của mình, mệt mỏi vì thế gian gian ác, mù lòa, bất công này; và con phải tìm sự an nghỉ ở đâu, nếu không về nhà với Cha trên trời của con. Đối với Ngài, con chỉ là cây sậy đã gãy, nhưng Ngài sẽ không bẻ gãy con; con chỉ là tim đèn còn khói, nhưng Ngài sẽ không dập tắt điều ân điển Ngài đã thắp lên."
"Ôi, chớ để tôi bị bất ngờ và cho là lạ, khi sự chết bắt lấy tôi, và ném tôi lên giường bệnh và sắp chết; rồi xin cho tôi thuận phục ý tốt của Cha tôi, và phó mình cho Ngài. Tôi đã được cảnh báo rõ ràng bởi cái chết của người khác, ngày qua ngày, lần qua lần, chuẩn bị cho sự thay đổi lớn của tôi; Lạy Chúa, xin dẫn dắt và giúp đỡ tôi trong mối quan tâm lớn này. Tôi không có thành còn lại ở đây, và vì vậy tìm một thành sẽ đến; vì làm sao tôi có thể yêu thế gian này, nó hư không, tội lỗi, và bất trắc như vậy?"
"Há chúng ta chưa thấy và biết một số người, đã bị đánh đột ngột, khỏe và bệnh, sống và chết, trong khoảng một giờ và ít hơn; vậy sao chúng ta dám trì hoãn sự ăn năn mình? Sự chết có thể bắt lấy chúng ta trong lúc trì hoãn, và giao chúng ta cho cõi đời đời. Lạy Chúa, xin cho mỗi ngày con nhớ ngày cuối của mình, mỗi ngày dành một hai lượt với sự chết, thì con sẽ quen với mặt nó, và không cảm thấy nọc nó. Tin cậy vào sự ăn năn trên giường chết, là một sự xúc phạm rất lớn đối với Đức Chúa Trời Toàn Năng: những kẻ nghĩ sống trong tội lỗi suốt đời mình, rồi trông đợi sự tha thứ khi họ không thể phạm tội nữa, thì coi Ngài ra gì!"
"Tiến sĩ Taylor nói: Chúng ta than phiền đời mình ngắn ngủi, mà chúng ta lại ném đi nhiều phần của nó; chúng ta muốn bạn bè, tìm cách xua thời giờ đi, rồi khóc, vì thời giờ đã qua quá sớm; ai muốn chết tốt, không được sống một đời mềm yếu, trụy lạc."
"Người nhàn rỗi không bao giờ sẵn sàng chết, và vui mừng vì bất kỳ cớ nào; người bận rộn luôn có điều gì đó chưa xong, và sẵn sàng cho mọi sự, trừ sự chết: nhưng hãy nhớ, ngươi không được đem ra khỏi thế gian nhiều hơn những gì ngươi đã đem vào; vì vậy hãy thỏa lòng với chút ít, ngươi phải đi chẳng bao lâu, cõi đời đời luôn ở gần."
"Tôi thường quyết tâm tuân giữ những lời dạy tốt mà tôi đọc và viết, nhưng quá thường bị thất vọng, và bị công việc trần gian kéo đi; những mối quan tâm hiện tại của tôi là như vậy, sinh ra không có gia sản, tôi phải trả tiền thuê, và lo liệu cần thiết cho gia đình mình, và điều này không làm xong nếu không có sự lo lắng và vất vả trong công việc trần gian; nhưng tôi coi mọi sự ở đời dưới này chỉ là lỗ và phân..."
...so với Đức Chúa Trời và Đấng Christ; ở đó tôi mong đặt lòng và tình cảm mình."
"Một người nói: nâng linh hồn lên cùng Đức Chúa Trời, thật là công việc lớn nhất, nhưng làm chết xác thịt, và từ bỏ mình, chắc chắn là việc kế tiếp; vì sự ích kỷ là kẻ thù gian dối, lừa đảo nhất trên thế gian, và trong mọi quan điểm, khó tìm ra nhất, và khó đuổi ra nhất."
"Thế gian lớn với một số người đến nỗi Đức Chúa Trời và sự sống đời đời như không có gì; họ đầy dẫy tạo vật đến nỗi không còn chỗ cho Đấng Tạo Hóa; bận rộn về đất đến nỗi ít thời giờ cho thiên đàng. Lạy Chúa, xin cho những suy gẫm của con về sự chết có hiệu lực, tách con khỏi thế gian, và khiến con sống một đời thánh khiết, vì không có nó, việc suy gẫm, nói, và viết của con về sự chết, sẽ ít ích gì cho con. Lạy Chúa, xin làm trong con cả muốn lẫn làm, theo ý tốt của Ngài."
"Tôi được bảo rằng, nếu tôi hết lòng quan tâm về linh hồn và cõi đời đời mình, và cẩn thận tìm ân huệ của Đức Chúa Trời qua Đấng Christ; nếu tôi chống cự tội lỗi, giữ lương tâm về lời nói và việc làm mình, và kính trọng mọi điều răn của Đức Chúa Trời; tôi có lý do hy vọng, rằng dù những sự yếu đuối hằng ngày của tôi, tình trạng thuộc linh của tôi tốt. Tôi nghĩ, tôi có thể thật lòng nói, rằng tôi không yêu cũng không vui thích trong tội lỗi nào, và mong luôn được thấy trong đường bổn phận mình; Lạy Chúa, xin cho con không tự lừa dối mình."
"Một người nói: Đó là bổn phận chắc chắn của tôi, tìm kiếm thiên đàng với mọi sự sốt sắng của linh hồn tôi, và siêng năng của đời tôi: vinh hiển đời đời phải được đặt trước sự phù phiếm hay hư nát; tôi chắc chắn, thế gian này chẳng bao lâu sẽ không là gì với tôi, và vì vậy giờ đây nó gần như không là gì. Hoặc niềm vui hoặc khốn khổ đang ở gần mọi người; điều này nên đánh thức chúng ta kêu cầu, tìm kiếm, nài xin, cố gắng, tỉnh thức, không tiếc sự lo lắng, chi phí, hay lao nhọc nào, để chắc chắn mọi sự trong một việc quan trọng như vậy. Điều này phải làm nhanh chóng, với lòng sốt sắng và tha thiết, và một quyết tâm trọn vẹn của linh hồn. Ai có thể đứng đùa giỡn, như hầu hết loài người làm, tại cửa cõi đời đời, khi họ tin linh hồn bất diệt của mình hẳn sẽ ở đó chẳng bao lâu!"
"Tôi không thể nói, rằng tôi đã chuẩn bị cho sự chết như tôi phải; nhưng đang cố gắng hết sức mình. Tôi ý thức thời giờ tôi trên đất ngắn ngủi và bất trắc. Ông Fox nói: Hỡi những tội nhân tóc bạc, những kẻ mà sự chết đã dựng pháo đài chống lại; các ngươi chỉ còn vài hạt cát trong đồng hồ cát, giờ lìa đời các ngươi không thể xa; nến các ngươi đã ở trong đế, và sẽ sớm là tim đèn hôi thối, cơn gió tiếp theo nhà có thể sập. Hỡi các ngươi chống gậy, và nhìn qua kính, các ngươi sắp bước vào cõi đời đời; nếu các ngươi không lo công việc lớn của mình ngay, khốn, khốn cho các ngươi đời đời! Hỡi những kẻ phàm tục nghèo hèn, vì các ngươi không thể ngăn sự chết, hãy chuẩn bị hết sức mình cho nó; vì đó là công việc lớn của đời các ngươi."
"Những lời hay của ông Fox này tôi thường xem lại, và rất cảm động với chúng; tôi cho là chúng nói với chính tôi; vì tôi đang ở trong những triệu chứng tuổi già ông nói; nhân dịp này ông viết những câu thơ này; chúng ta sẽ chèn vào, dù nhiều bài thơ giản dị khác của ông chúng ta đã bỏ qua:
Đầu tôi bạc, thời giờ tôi gần hết;
Hãy chuẩn bị cho sự chết, hỡi lòng gian ác hãy ăn năn.
Khi sự chết gọi đi, tôi phải đi,
Linh hồn tôi về cùng Đức Chúa Trời, thân thể tôi về bụi đất.
Đấng Christ đã chết vì tôi, hy vọng tôi đặt ở đó;
Tôi hy vọng nơi lòng thương xót, mà sống trong kính sợ.
Tôi kính sợ Đức Chúa Trời, mà còn những sợ hãi khác;
Tôi đã phá luật Ngài, sao Ngài nhận và cứu
Một kẻ gian ác, đã phí những ngày mình trong tội lỗi,
Kẻ đã biết Lời Ngài, và điều chứa trong đó?
Xin thương xót tha thứ mọi điều tôi đã làm sai,
Nhờ Đấng Christ là Chúa tôi, hạnh phúc và phước lành của tôi."
"Tôi giờ ở chặng cuối của đời mình; tôi rất có thể trông đợi tiếng gọi của sự chết mỗi ngày; thời giờ tôi gần hết; ôi, chớ để tôi là một trong những kẻ, muốn chết như người công bình chết, mà không muốn sống như người công bình sống; nhưng hãy để đó là sự lo lắng chính của tôi, nỗ lực tha thiết của tôi phục vụ Đức Chúa Trời, và làm đẹp lòng Ngài, kẻo sự chết đến trên tôi, như kẻ trộm trong đêm, hay bất ngờ bắt tôi lúc nửa đêm, như chàng rể đã làm với những trinh nữ ngủ gật không có dầu."
"Ông Gouge nói: Hỡi tội nhân, thà ngươi chưa từng sinh ra, còn hơn không được sinh lại; nó cần thiết như thiên đàng và hạnh phúc. Ta nài xin ngươi, vì cớ linh hồn quý báu của ngươi, hãy bắt tay làm nên sự cứu rỗi mình. Đây là lời khuyên xuất sắc, Lạy Chúa, xin ban cho con ân điển để nhận lấy nó."
"Tôi sẽ không vì vài giờ thương xót ngắn ngủi, liều sự an toàn đời đời của mình; tôi không muốn tự nịnh mình, hay nghĩ tình trạng mình tốt hơn thực tế; nhưng muốn tự đoán xét mình, để tôi không bị Chúa đoán xét; vì như ông Henry già thường nói, khi chúng ta đặt tội lỗi mình trước mặt mình trong sự ăn năn và xưng tội, Đức Chúa Trời ném chúng sau lưng Ngài trong sự tha thứ và khoan dung; nhưng nếu chúng ta bất cẩn ném chúng sau lưng mình, Đức Chúa Trời công chính đặt chúng trước mặt Ngài."
"Dù chúng ta sẵn sàng hay chưa sẵn sàng, sự chết sẽ không chờ; đó là sự thay đổi lớn nhất có thể xảy ra trên chúng ta; nó đem chúng ta khỏi mọi sự vui hưởng hiện tại, biến thân thể thành bụi đất, đem linh hồn vào sự hiện diện của Đức Chúa Trời, dời chúng ta từ thời gian sang cõi đời đời; sự đáng sợ của sự thay đổi, nên khiến chúng ta cẩn thận chuẩn bị, và chuẩn bị như chúng ta phải không phải là việc dễ. Toàn thời gian đời chúng ta, không hơn là đủ; chúng ta không có thời giờ để mất hay phung phí; chúng ta có nhiều tội lỗi phải ăn năn, nhiều ân điển phải đạt được; những cám dỗ phải chống cự, những khó khăn phải vượt qua, những bổn phận phải làm; chúng ta phải dẹp bỏ những sự hư hoại của mình, thanh tẩy lòng mình, tinh luyện bản chất mình, khắc lại hình ảnh của Đức Chúa Trời trong chúng ta, và làm chết mọi sự hư hoại của mình. Hãy cố gắng sống nhiều trong ít thời giờ. Hãy sống nhanh theo nghĩa này, hãy mau làm xong công việc lớn."
"Đoạn này ông trích từ sách của ông Calamy về cái chết của ông Sylvester. Suy gẫm về sự chết, đã là thói quen thường xuyên của tôi nhiều năm; nhưng như ông Burghall nói, đó chỉ là công lao mất, trừ khi sự suy gẫm ấy đưa chúng ta đến sự ăn năn thật vì nó. Giám mục Patrick nói: xin Đức Chúa Trời vui lòng, thêm sức cho tôi trong những quyết tâm thánh của tôi, cho đến khi tôi đến tòa thiên đàng của Ngài; ôi, xin Đức Thánh Linh Ngài thổi trên tôi, và đem đi những ước muốn thánh của tôi hướng về Ngài; xin Ngài dẫn đường tôi qua biển cả phiền muộn này mà tôi bị quăng quật, và đưa tôi an toàn đến bến yên tĩnh của cõi đời đời. Sự chết, và sự chuẩn bị cho nó, tôi mong làm những chủ đề chính của sự suy gẫm mình, theo khả năng yếu ớt và hèn mọn của tôi. Tôi hy vọng, Cha nhân từ của tôi sẽ nhận tôi, Đấng biết thể chất tôi, và nhớ tôi chỉ là bụi đất. Một đời sống tin kính chắc chắn là đời sống hạnh phúc nhất chúng ta có thể sống trong thế gian này; nó dễ chịu đang khi chúng ta sống, và an ủi khi chúng ta chết, nó làm cho giường chết dễ dàng."
"Đức Chúa Trời trong sự khôn ngoan lớn của Ngài đã để chúng ta trong mọi sự bất trắc, về thời giờ chết của chúng ta, để chúng ta luôn canh giữ, và cải thiện thời giờ mình. Hãy thường đặt câu hỏi này cho chính mình: tôi sẽ ở đâu đời đời? Tôi đã sống lâu như vậy, tôi đã làm gì suốt thời gian ấy? Tôi có thấy mình tốt hơn vài năm trước không? Tôi có hướng về thiên đàng hơn không? Tôi có chuẩn bị cho một thế giới khác trước khi tôi được gọi ra khỏi thế giới này không?"
Khoảng hai tháng trước khi ông qua đời, ông bắt đầu đọc sách An Ủi Chống Lại Nỗi Sợ Sự Chết của ông Drelincourt. "Tôi định (ông nói) chép lại một số điều từ đó, vì đó là cuốn sách nói nhiều về sự chết; vì những sách như vậy tôi đã học nhiều những năm gần đây." Điều cuối cùng ông viết trong sách mình, và chúng ta cho là điều cuối cùng ông từng viết, là một lời cầu nguyện thích hợp cho người sắp chết, trích từ Drelincourt.
Ngày 1 tháng 6 năm 1709 (khoảng mười ngày trước khi ông qua đời) ông viết như vầy: "Đã nhiều năm tôi mong muốn chuẩn bị cho sự chết của mình; vì mục đích ấy tôi đã dùng những nỗ lực tốt nhất của mình làm hòa với Đức Chúa Trời; đó là sự an ủi lớn của tôi rằng tôi đã dùng phương pháp này 8 hay 10 năm, luôn trông đợi sự đến của sự chết. Những nỗ lực này tôi đã dùng với nhiều yếu đuối và không trọn vẹn, đến nỗi tôi rất có thể nói, tôi chỉ là đầy tớ vô ích; nếu lòng tôi không lừa dối tôi nhiều, tôi mong từ bỏ mọi sự, và chỉ nương dựa nơi Đấng Christ; Lạy Chúa, con cần ân điển và ân huệ Ngài, và sự giúp đỡ của Đức Thánh Linh Ngài biết bao; điều con khiêm nhường cầu xin vì cớ Chúa và Đấng Cứu Chuộc phước hạnh của con."
Gần như mỗi trang sách của ông, đều có một đoạn nào đó về sự chết: trên cửa phòng ông có viết: MEMENTO MORI (hãy nhớ ngươi sẽ chết); nhiều câu Kinh Thánh nói về sự chết, ông đã cho viết ngay ngắn, và treo trong khung, với một đầu lâu bên dưới.
XVIII. Những Suy Gẫm Và Lời Cầu Nguyện Mà Ông Đã Chuẩn Bị Để Dùng Trên Giường Chết.
Ông đã bắt đầu những điều này khoảng năm 1700, và tiếp tục chúng thỉnh thoảng sau đó. Ông đã gọi con trai mình đọc chúng cho ông nghe, vài giờ trước khi ông qua đời.
"Tôi sắp đi con đường của mọi xác thịt, và thấy sự chết rất gần tôi; và tôi giờ đang ra khơi vào cõi đời đời. Kết quả của bệnh này ra sao, Đức Chúa Trời biết, Đấng khôn ngoan duy nhất; tôi thường bị những nghi ngờ và sợ hãi tấn công, về tình trạng của linh hồn quý báu tôi, đó là mối quan tâm chính của tôi; nhưng tôi hy vọng, tôi sẽ không bao giờ thất vọng về những ơn thương xót của Đức Chúa Trời, vì chúng vô hạn, và những sự chịu khổ của Đấng Christ có công lao; đây là chỗ nương chính và sức mạnh của tôi; đây là hy vọng cứu rỗi của tôi. Tôi khiêm nhường xưng, với sự hổ thẹn và buồn rầu của tôi, rằng tội lỗi tôi đã nhiều và lớn; tôi không thể biện hộ sự vô tội của đời mình, không, cũng không thể xưng công bình việc tốt nhất của mình, nhưng xưng nhận mình tội lỗi, và là đầy tớ vô ích; ôi, khốn khổ thay cho tôi, ai sẽ giải cứu tôi khỏi thân thể của tội lỗi và sự chết này! Không ai ngoài Đấng Christ, không ai ngoài Đấng Christ!"
"Hy vọng và an ủi duy nhất của tôi là, tôi có việc với một Đức Chúa Trời nhân từ, Đấng sẽ dồi dào tha thứ mọi tội nhân ăn năn; và một Đấng Cứu Chuộc phước hạnh, Đấng đã cứu chuộc tôi bằng huyết quý báu Ngài, và giờ đang cầu thay với Cha Ngài thay cho tôi: ôi, đây là an ủi biết bao cho một tội nhân nghi ngờ nghèo hèn."
"Tôi sẽ nói như ông Gearing: Lạy Chúa, Con Ngài đã dâng sự đền tội, và Ngài đã nhận nó; hỡi Đấng Cứu Chuộc tôi, Ngài đã phó mạng sống Ngài vì mạng sống tôi: và Cha Ngài và Cha tôi đẹp lòng về nó; huyết đã trả, sự công bình đã thỏa, cửa thiên đàng đã mở rộng, cánh tay Ngài mở ra để nhận tôi, không thiếu gì ngoài lòng tôi; xin khiến nó nên như Ngài muốn (lạy Chúa nhân từ,) rồi đem nó về với Ngài. Tôi đã phạm tội nghịch cùng lòng thương xót, nhưng không vượt quá lòng thương xót; vì Ngài là Đức Chúa Trời của lòng thương xót vô hạn đối với mọi kẻ ăn năn."
"Lạy Chúa, con mắc nợ Ngài một cái chết, ôi, xin cho nó không khủng khiếp, rồi xin Ngài lấy thời giờ của Ngài. Con sẽ nói hay làm gì, để làm hòa với Đức Chúa Trời, Đấng mà con đã xúc phạm nhiều; Lạy Chúa, con ăn năn mọi tội lỗi mình từ đáy lòng; con sẽ với nỗi buồn và hổ thẹn xưng chúng ra, và sẽ cầu xin sự tha thứ và khoan dung của Cha nhân từ con; con sẽ ném mình trên Vầng Đá là Chúa Giê-xu Christ, Đấng Cứu Chuộc duy nhất của con, Đấng đã phó mạng sống Ngài để cứu linh hồn quý báu con; ngợi khen Đức Chúa Trời vì Chúa Giê-xu Christ, món quà vô giá. Lạy Chúa, xin gia tăng đức tin con, vì không có đức tin không thể đẹp lòng Ngài."
"Sao con lại miễn cưỡng lìa bỏ thế gian phiền muộn này, và bước vào những niềm vui mà Đấng Cứu Chuộc phước hạnh của con đã mua cho con; tất cả điều này là vì thiếu sự bảo đảm: những nghi ngờ và sợ hãi dễ nổi lên; nhưng lạy Chúa, con đặt lòng tin nơi Ngài."
"Hỡi Chúa Đức Chúa Trời nhân từ, bất cứ khi nào Ngài vui lòng ném con lên giường bệnh, và đem những cơn đau đẻ của sự chết trên con; rồi xin ở cùng con, nâng đỡ và an ủi con trong lúc khốn khó của con; xin thêm sức và giúp đỡ con, để con có quyền năng chống cự kẻ thù, kẻ có thể tấn công mạnh khi con yếu nhất; ôi, xin đem con qua thử thách lớn ấy với chút dễ dàng và an ủi, và vì cớ lòng thương xót Ngài, xin chớ đặt trên con nhiều hơn con có thể chịu, vì Ngài biết thể chất con. Khi Ngài đòi linh hồn con, xin ôm nó trong cánh tay thương xót dịu dàng của Ngài; xin để các thiên sứ tốt của Ngài đưa nó vào sự an nghỉ đời đời, vì cớ Đấng Christ."
"Lạy Chúa, xin ban cho con sự khôn ngoan từ trên, để con suy xét xứng đáng sự ngắn ngủi và bất trắc của sự sống. Xin ban cho con ân điển chuẩn bị cho giờ chết, thời giờ ấy đến rất gần. Đó là quyết tâm của con, bởi sự giúp đỡ thiêng liêng, thuận phục ý muốn và sự vui lòng của Cha nhân từ con; chính là Chúa, xin Ngài làm điều Ngài cho là tốt: nếu Ngài đặt tay nặng trên con, con xưng, đó là điều con đáng; nếu Ngài nhân từ, đó là lòng thương xót và nhân từ Ngài; vì vậy tôi hy vọng, tôi sẽ không bao giờ oán trách cách đối xử của Chúa, cũng không thất vọng về những ơn thương xót Ngài."
"Khi đau đớn, bệnh tật, và thống khổ vây quanh con mọi phía, và sự chết bắt lấy con, rồi xin cho con nhớ lại những sự chịu khổ của Đấng Cứu Chuộc dấu yêu con vì tội lỗi con, dù Ngài không phạm tội nào; thân thể quý báu Ngài đã bị xé nát thế nào, và huyết quý báu Ngài đã đổ ra, mà Ngài đã kiên nhẫn chịu mọi sự với sự thuận phục ý muốn Cha Ngài; và há tôi, một tạo vật nghèo hèn, tội lỗi, đê hèn, khốn khổ, lại không kiên nhẫn chịu bất cứ điều gì Đức Chúa Trời khôn ngoan duy nhất vui lòng đặt trên tôi sao? Rồi xin cho con nhớ lại sự dại dột và gian ác của những ngày trẻ của con, tức là tội lỗi của cả đời con. Tội lỗi đem mọi khốn khổ trên chúng ta; con sẽ chịu cơn thạnh nộ của Chúa, vì con đã phạm tội nghịch cùng Ngài: xin sửa phạt con, lạy Chúa, nhưng với sự đoán xét, chứ không phải trong cơn giận Ngài, kẻo Ngài đem con đến chỗ hư không. Con đã đáng cơn thịnh nộ nóng của Ngài, nhưng Lạy Chúa, trong sự đoán xét xin nhớ lòng thương xót, và an ủi đầy tớ nghèo của Ngài trong lúc khốn khó."
"Thật linh hồn con chờ đợi Đức Chúa Trời, từ Ngài đến sự cứu rỗi con. Sự nhân từ Ngài tốt hơn sự sống; Lạy Chúa, xin giúp con trong phiền muộn này, xin thương xót con, vì linh hồn con tin cậy nơi Ngài; trong bóng cánh Ngài con sẽ nương náu mình."
"Xin thương xót con, hỡi Đức Chúa Trời, theo sự nhân từ Ngài, v.v. Thi Thiên 51:1, 2, 3. Đó là sự phiền muộn lớn nhất của con, rằng con đã phạm tội nghịch cùng Đức Chúa Trời tốt lành như vậy; nhưng điều này an ủi con, rằng một thần linh đau buồn, một tấm lòng tan vỡ ăn năn, hỡi Đức Chúa Trời, Ngài sẽ không khinh dể. Xin chớ vào sự đoán xét với đầy tớ Ngài, lạy Chúa, xin nhớ những lòng thương xót dịu dàng của Ngài. Xin quay lại cùng con, và thương xót con, Thi Thiên 25:16, 17, 18."
"Khi những đau đớn của sự chết nắm lấy con; rồi, lạy Chúa nhân từ, xin ban cho con trí khôn để cầu nguyện, và kiên nhẫn chịu điều Ngài đặt trên con; rồi xin Ngài ở cùng con, và an ủi con vì cớ lòng thương xót Ngài. Cầu nguyện và kiên nhẫn là những phương thuốc tốt nhất cho người sắp chết; rồi xin cho sức mạnh Ngài tỏ ra trong sự yếu đuối con, và giúp con thắng hơn mọi kẻ thù của sự cứu rỗi con."
"Xin cho những lời hứa của Phúc Âm an ủi linh hồn khốn khó của con lúc ấy: như Giăng 3:16, 17; 1 Ti-mô-thê 1:15. Lạy Chúa, xin bảo vệ linh hồn con, vì con mong được thánh khiết, Thi Thiên 86."
"Khi những đau đớn của sự chết vây quanh con, rồi con sẽ tìm sự giúp đỡ, an ủi, và cứu trợ ở đâu, nếu không với Ngài, lạy Đức Chúa Trời con? Rồi, lạy Chúa nhân từ, xin Ngài ở cùng con, nâng đỡ và an ủi con, mỉm cười với con, vì sự nhân từ Ngài tốt hơn sự sống."
"Đấng Christ là thầy thuốc duy nhất có thể ban sự dễ chịu cho một tội nhân sắp chết nghèo hèn; xin nhớ con lúc ấy, lạy Chúa, với ân huệ Ngài dành cho kẻ được chọn của Ngài, xin thăm viếng con với sự cứu rỗi Ngài. Trên giường bệnh con mong nhớ, Châm Ngôn 3:11, 12: Chớ khinh sự sửa phạt của Chúa, cũng đừng ngã lòng. Ôi, xin cho con hoàn toàn thuận phục Cha của các thần linh, để sự sửa phạt này có ích cho con, để con được dự phần sự thánh khiết Ngài. Hỡi Đấng Đầu Lĩnh của sự cứu rỗi con, Đấng đã được làm trọn vẹn qua sự chịu khổ, xin thánh hóa cho con mọi đau đớn và kinh khiếp của con, khiến con chịu chúng cách kiên nhẫn và biết ơn; xin sửa phạt con như Ngài vui lòng."
"Nếu trong lúc khỏe mạnh tôi đã chuẩn bị cho sự chết, khi nó đến tôi không có công việc mới để bắt đầu, mà một công việc cũ để làm mới. Hỡi linh hồn ta, hãy nương mình trên Vầng Đá là Chúa Giê-xu Christ, Đấng là thầy tế lễ nhân từ và trung tín, cây gậy và cây trượng Ngài sẽ an ủi ngươi. Trong cơn hấp hối của sự chết, hãy ném mình vào cánh tay Đấng Cứu Chuộc phước hạnh của ngươi. Nếu Sa-tan tấn công ngươi bằng cách đặt trước ngươi sự lớn lao và nhiều của tội lỗi ngươi, hãy nhớ nơi ngọt ngào ấy, Mi-chê 7:18: Ai là Đức Chúa Trời giống như Ngài, tha thứ sự gian ác? Và Ê-sai 1:18: Dù tội các ngươi đỏ như son, sẽ trở nên trắng như tuyết."
Trích từ những giờ cuối của Tiến sĩ Andrew Rivet: "Lạy Chúa, xin cho thử thách này không vượt quá sức con. Ôi, sự sửa phạt này nhẹ biết bao nếu so với lỗi con! Và nỗi đau tạm này, nếu so với những cực hình đời đời mà con đã được cứu chuộc khỏi bởi Đấng đã đổ linh hồn Ngài ra đến chết vì con. Lạy Chúa, xin cho Đức Thánh Linh tốt của Ngài chớ lìa khỏi con, để trong cuộc xung đột này con được hơn kẻ đắc thắng. Lạy Chúa, xin cho không gì phân rẽ con khỏi Ngài, hay khiến con nghi ngờ tình yêu và ân huệ Ngài."
"Lạy Chúa, xin khiến những đau đớn con chịu được, hay ban cho con sự can đảm chịu chúng, để con không phạm tội bằng lưỡi mình. Xin đóng đinh, lạy Chúa, con người cũ, để thân thể của tội lỗi bị hủy diệt, và con được sống lại cho một đời sống mới."
"Xin giúp con chờ đợi cách kiên nhẫn, cho đến khi sự thay đổi của con đến; xin tiếp tục lòng thương xót thường lệ của Ngài cho đầy tớ nghèo của Ngài. Xin Ngài dọn giường con trong lúc khốn khó và khốn khổ của con, để con không ngã dưới tay Ngài."
"Con đã ném sự lo lắng về con, về gia đình con, về mọi việc của con, trên Đức Chúa Trời; xin Ngài làm với thân thể con như Ngài vui lòng, miễn là linh hồn con được tốt; con không than khóc việc lìa bỏ thế gian. Con đã sống đủ lâu trong nó, đã thử nghiệm nó, và thấy nó là hư không và phiền muộn của thần linh. Con sẽ đến cùng ai để được giúp đỡ, lạy Chúa? Hy vọng con ở nơi ai, thật ở nơi Ngài? Con mong lìa bỏ, và ở cùng Đấng Christ; đủ rồi, Lạy Chúa, giờ xin nhận linh hồn con. Khi con lìa thân thể cho đất, con phó thần linh con vào tay Đức Chúa Trời Đấng đã ban nó. Con biết đền tạm này không thể tan rã mà không đau đớn: xác thịt phải chịu khổ và ngã; nhưng không sao, miễn là linh hồn được sức mới, và con đến một nơi tốt hơn. Lạy Chúa, xin giúp con, và giúp những sự yếu đuối của con; xin chớ xa con trong ngày buồn rầu của con; xin phán với linh hồn con: Ta là sự cứu rỗi ngươi. Xin thương xót con, hỡi Đức Chúa Trời, và nhân từ đối xử với con; xin cho sự chết là lối đi của con đến sự sống đời đời; con hy vọng cuộc chiến sẽ không kéo dài; xin làm cho, lạy Chúa, sự cuối cùng được tốt lành."
"Xin nhận linh hồn con về với Ngài, Lạy Chúa, con phó nó vào tay Ngài, Ngài đã cứu chuộc nó, hỡi Đức Chúa Trời chân thật. Chúa sẽ làm trọn điều liên quan đến vinh hiển Ngài, và sự cứu rỗi đời đời của con."
"Con mong và hy vọng, rằng con sẽ thuận phục ý muốn và sự vui lòng tốt lành của Đức Chúa Trời, và không mong sống lâu hơn; khi Đức Chúa Trời gọi và thời giờ đã định của con đến, rồi con sẽ kêu cầu Chúa, và nói: con đã trông đợi sự cứu rỗi Ngài, xin chớ lìa bỏ con. Khi lòng con suy tàn, Lạy Chúa, xin Ngài là Đấng giúp đỡ con. Xin giải cứu linh hồn con khỏi địa ngục, vật yêu quý của con khỏi quyền sư tử. Xin cho linh hồn con sống, và nó sẽ ngợi khen Ngài. Lạy Chúa, xin tháo những dây trói này; còn bao lâu, lạy Chúa Giê-xu, còn bao lâu! Chúa Giê-xu, Con vua Đa-vít, xin thương xót con, và nhận linh hồn con!"
"Ôi ngày hạnh phúc, khi con sẽ lìa bỏ thế gian tội lỗi này, và đi đến thiên đàng! Lạy Chúa, con cảm thấy sức con suy tàn, đền tạm bằng đất này; con sẵn sàng lìa bỏ, hơi thở suy, và sự chết dường như sẵn sàng đánh nhát cuối; nhưng con biết con sẽ sống lại để thấy vinh hiển Ngài. Đó là ý tưởng của con, rằng những suy gẫm nghèo hèn này có thể hữu ích và an ủi cho con, khi con nằm trên giường bệnh và sắp chết; rồi tôi hy vọng Chúa sẽ thương xót nhớ đến con, và thương xót con, và nhận lấy con và những việc phục vụ nghèo hèn của con, nhờ Đấng Christ là Đấng Cứu Chuộc con; Lạy Chúa, nếu đẹp lòng Ngài, xin ban cho con ân huệ ấy, rằng khi con nằm sắp chết, con được dùng lý trí mình."
SỰ CHẾT VÀ LỄ TANG CỦA ÔNG.
Trong những suy gẫm về sự chết của ông, và những sự chuẩn bị cho nó, có điều gì đó phi thường; và người ta không thể không muốn biết, sự cuối cùng là gì, kết quả của một cách ăn ở như vậy, và ông đã kết thúc cuộc hành trình của mình ra sao; về điều này, xin nhận một ghi chép ngắn.
Thứ Sáu ngày 10 tháng 6 năm 1709, ông cưỡi ngựa đến Chester, nơi ông đã sống khoảng 30 năm, và đi dạo với con trai trong vườn và vườn cây ăn trái; ở đó ông bị đau bụng quặn, chứng bệnh ông đã bị một thời gian trước; nhưng ông đã cưỡi ngựa gần hai dặm sau đó, định thăm mục sư cũ của mình tại [NEEDS REVIEW: OCR], nhưng cơn đau tăng, ông vội về nhà, có một đêm tệ: sáng khi con trai đến với ông, ông nói: "Cha rất tệ, nhưng cha sẵn lòng chết, đã sống quá tuổi loài người;" ông bày tỏ hy vọng cứu rỗi mình nhờ Đấng Christ; ông nói nhà ông đã có trật tự, và hy vọng, linh hồn ông cũng vậy. Ông không chịu cho mời thầy thuốc nào, nhưng nói, đã đến lúc ông lìa bỏ thế gian, và ở tuổi ấy mời thầy thuốc là không xứng hợp. Khoảng trưa thứ Bảy, ông bị thuyết phục uống một ít thuốc để giảm cơn đau dữ dội, và đã đỡ vài giờ; nhưng đêm cơn đau trở lại. Sáng ngày của Chúa, ông nói với vợ và con trai về lễ tang mình, ông muốn nó riêng tư, và sắp đặt mọi việc, như thể ông đã biết đó hẳn là ngày chết của mình, như đã chứng tỏ, dù những người quanh ông nghĩ ông có thể hồi phục, hay ít nhất còn nhiều ngày nữa, vì ông có thân thể khỏe mạnh; và xét tuổi ông, có thể chất khỏe, và vì ông chịu những đau đớn mình với sự kiên nhẫn như vậy, không rên rỉ hay than phiền; nhưng khi được hỏi ông thế nào, ông nói: tệ hơn và tệ hơn, tôi không thể sống lâu trong những đau đớn này.
Buổi trưa, là ngày của Chúa, ông mong được cầu nguyện cho cách công khai, và gọi con trai mình, đọc cho ông nghe những suy gẫm về sự chết trước đây, con trai đã làm nhiều lần; và ông nói, chúng làm tươi mới và an ủi ông; và chính vì một thời giờ như thế này, ông đã soạn chúng; chúng cũng rất cảm động những người quanh ông; ông cũng tự mình nhắc lại nhiều đoạn trong chúng.
Ông nói với con trai mình: "Cha sẽ không vì cả thế gian, mà giờ đây cha phải làm công việc chuẩn bị cho sự chết." Khoảng hai giờ, ông gọi con trai cầu nguyện bên ông; con trai đã làm; và cuối lời cầu nguyện, thêm một số lời cầu xin, mà người tốt lành đã chuẩn bị trong sách mình cho một lúc như vậy. Rồi ông bảo con trai đi dự sự thờ phượng công cộng, con trai đã đi, không nghĩ sự cuối cùng của cha mình gần như đã chứng tỏ. Khoảng một giờ rưỡi sau, con trai trở về và thấy một sự thay đổi lớn. Giọng ông yếu, và rõ ràng, ông đang hấp hối; nhưng ông không rên rỉ, hay tỏ vẻ đau đớn nào. Con trai ông quỳ xuống nói một số lời an ủi với ông trong lúc hấp hối; ông đáp: "Cha sẽ khỏe ngay," và hầu như không nói thêm lời nào: mục sư của giáo xứ đến và cầu nguyện với ông, và phó linh hồn ông vào tay Đấng Toàn Năng: ngay trước đó ông đã đưa tay cho một người bạn đến thăm ông, nhờ đó rõ ràng ông còn tỉnh táo; nhưng ngay sau, đang khi mục sư ở với ông, khoảng sáu giờ chiều, ông đã trút hơi thở cuối cùng, ngày 12 tháng 6.
Thứ Ba tuần sau, thi hài ông được đưa trên xe tang đến Wibunbury, có rất đông người đưa tiễn. Đại úy đại đội ông, là thiếu tá của dân quân quận, đã dự đám tang với đại đội mình, đặt trống trong tang phục, diễu hành với vũ khí, và bắn nhiều loạt súng trên mộ ông. Ông Bromfield đã giảng bài giảng tang lễ trên câu Kinh Thánh mà chính ông đã chọn, Thi Thiên 103:13, 14: "Đức Giê-hô-va thương xót kẻ kính sợ Ngài, như người cha thương xót con cái mình vậy: vì Ngài biết chúng ta nắn nên bởi giống gì, Ngài nhớ lại rằng chúng ta là bụi đất." Lý do ông đưa ra cho việc chọn câu ấy là, vì ông đã chọn Thi Thiên chọn lọc và xuất sắc ấy (như ông gọi) làm chủ đề cho những suy gẫm buổi sáng của mình một thời gian dài; và thường nhắc lại toàn bộ cho chính mình ngay khi thức dậy, trước khi dậy: và đặc biệt những lời này, ông nghĩ rất an ủi cho một linh hồn nghi ngờ, chán nản.
Ông đã tự mình soạn những suy gẫm trên những lời ấy, dài bằng một bài giảng.
Mục sư, cuối bài giảng, đã nói về ông như vầy: "Một danh tốt người anh em quá cố của chúng ta đã để lại; và một tính cách tốt mọi người đáng được, những người siêng năng làm tròn bổn phận mình, cả đối với Đức Chúa Trời lẫn loài người, như ông đã từng. Ông đã chứng tỏ tình yêu mình đối với Đức Chúa Trời, bằng việc thường xuyên đến nhà và các lễ của Ngài, tình cảm với những lời cầu nguyện của Hội Thánh, và sốt sắng hiệp cùng chúng; chăm chú nghe Lời được đọc và giảng, và thường xuyên sốt sắng dự Tiệc Thánh. Và ông đã giữ một nếp bài tập tin kính liên tục trong gia đình mình; một điều bị bỏ bê quá nhiều trong chúng ta. Tôi không nghi ngờ, sự thờ phượng Đức Chúa Trời trong kín nhiệm của ông, là hằng ngày và sốt sắng, xứng với sự lo lắng của ông về sự thờ phượng gia đình. Ông đã rất cẩn thận, rằng ngày của Chúa được giữ thánh, cả bởi chính ông, lẫn bởi gia đình ông; và càng chứng tỏ tình yêu ông đối với Đức Chúa Trời, bằng việc dạn dĩ và sẵn sàng chống lại sự báng bổ và vô đạo đức."
"Ông là một người rất hữu ích trong vùng lân cận, sẵn sàng làm điều thiện cho mọi người, cả giàu lẫn nghèo, theo khả năng và cơ hội mình. Ông rất hạnh phúc trong tình yêu của những người lân cận, tích cực và thành công trong công việc phước hạnh là làm hòa giữa họ; công bình trong giao dịch, người bạn trung tín, người cha cẩn thận, và người chồng rất yêu thương; tóm lại, cách ăn ở của ông cho thấy ông là người yêu đức hạnh và điều thiện thật, và là Cơ Đốc nhân rất nghiêm túc."
"Trên giường chết ông kiên nhẫn, và hoàn toàn thuận phục ý muốn của Đức Chúa Trời, trong hy vọng khiêm nhường về lòng thương xót Ngài trong Đấng Christ; và lúc lìa đời, ông đã có những lời cầu nguyện của mục sư mình, người đã phó linh hồn ông vào tay Đấng Toàn Năng; và vào tình trạng của những linh hồn được phước tôi không nghi ngờ linh hồn của người anh em quá cố của chúng ta đã được nhận; vì, như người cha thương xót con cái mình, Đức Giê-hô-va thương xót kẻ kính sợ Ngài: vì Ngài biết chúng ta nắn nên bởi giống gì, Ngài nhớ lại rằng chúng ta là bụi đất."
"Ông được thương tiếc chung khi qua đời, như ông đã được mọi người biết ông yêu mến và kính trọng đang khi ông sống. Các nghị sĩ quốc hội của quận, và những quý ông hàng đầu khác, đã đến thăm ông tại nhà ông. Khi có những rắc rối ở Ireland, gia đình Đại tá Cook đã ở nhà ông một thời gian, và sau đó đã bày tỏ lòng tử tế lớn đối với ông; và ông đã giữ lòng kính trọng lớn đối với vị đại tá đáng kính ấy, và gia đình cùng bạn bè ông. Ông đã làm một số câu thơ để thêm vào bia mộ mình, nếu con trai ông thấy hợp; nhưng điều này, ông nói, hay điều khác, hay không có gì cả, ông để tùy ý con trai."
Trung úy Richard Illidge qua đời ngày 12 tháng 6 năm 1709, thọ 72 tuổi. Trong đời ông đã phục vụ bốn vị quân chủ, ba vua, và một nữ hoàng, làm sĩ quan cấp thấp trong dân quân của quận này, trong khoảng gần 50 năm.
Ông có tầm vóc trung bình, khỏe mạnh vạm vỡ; thể chất khỏe, dung mạo dễ coi, hơi mập, điều ông tiết độ trong ăn uống, chỉ ăn thịt vào bữa tối. Khi bạn bè bảo ông, rằng nếu ông thôi công việc trần gian, và lui vào nơi kín nhiệm, ông sẽ thấy đó là một nếp sống buồn: ông đáp: "Thời giờ tôi không bao giờ nặng nề với tôi; tôi có thể vun trồng khu vườn nhỏ của linh hồn mình, khi tôi không có việc nào khác; và những sách tốt..." [NEEDS REVIEW: OCR — đoạn cuối bị hỏng nặng]
Hãy so sánh với sự hổ thẹn và buồn rầu tôi nhìn lại một đời sống phí phạm... [NEEDS REVIEW: OCR] những năm dại dột của tôi là sự điên rồ và hư không; những năm chín chắn của tôi phần lớn đã phí trong việc lo lắng và chăm sóc, và tìm kiếm những lợi lộc và thú vui của thế gian này, tôi đã quá nhiều bỏ bê việc chính, bổn phận tôi đối với Đức Chúa Trời; Lạy Chúa, con ăn năn; con tin, xin giúp sự vô tín của con; xin giải thoát con khỏi mọi gánh nặng, và tội lỗi dễ vấn vương con.